0 موانع تحرک اجتماعی و تأثیرات آن در تحرک شغلیِ کارکنان سازمان‌های دولتی و پیامدهای آن The social mobility obstacles and its effects on the occupational mobility among government Functionaries and its Consequences https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1116.html 0 امکان گذار آزادانة افراد و گروه‌‌ها از منزلتی به منزلتی دیگر در جامعه، که دانشمندان حوزة علوم اجتماعی آن را «تحرک اجتماعی» نامیده‌اند، و امکان ارتقای کارکنان سازمان‌‌ها و نهادها به موقعیت، مرتبه، و منصب بالاتر، که اندیشمندان حوزة دانش مدیریت آن را «تحرک شغلی» تلقی کرده‌‌اند، همواره در جامعه و سازمان‌‌های دولتی با عوامل بازدارنده‌‌‌ای روبرو بوده‌اند. یکی از مهم‌‌ترین موانع تحرک اجتماعی و تحرک شغلی کارکنان ـ که تأثیرات تعیین‌کننده‌‌ای در ناکارامدی دیوان‌‌سالاری و به تبع آن توسعه‌نیافتگی جامعه، به ویژه در کشورهای در حال توسعه دارد ـ پدیدآمدن گروه‌‌های قدرتمند ویژه با بافت‌‌های سخت (و معیارهای برخاسته از منافع گروهی) در ساختارهای سیاسی، اجتماعی، و اداری جامعه است. مقالة حاضر به ریشه‌‌یابی تاریخی، بازشناسی، و بازکاوی عملکرد این پدیدة اجتماعی، که می‌‌توان آن را به «شبه کاست» تعبیر کرد، و تأثیرات مخرب آن در فرایند توسعة جامعه و پیامدهای منفی آن در کارامدی و موفقیت سازمان‌‌های دولتی پرداخته است 1 Possibility of free movement of individual and groups from one social status to another which is called social mobility and the possibility of movement of functionaries in the public sector from one status to a higher one which is called occupational mobility usually is faced with some obstacles and difficulties. One of main social and occupational mobility obstacle, which has had consequential effects on the inefficiency of the bureaucracy of the public sector and so on the social development as a whole, has been powerful groups presence in the organizations. These groups usually have rigid structure and are formed around well defined group interests and are penetrated in the sociopolitical structure of the organizations. The present article uncovers the roots of this phenomenon and helps to understand the functions of this group, which can be called caste-like group, and see its destructive negative impacts on the efficiency of governmental organizations 1 23 حمید تنکابنی Hamid Tonekaboni استادیار پژوهشکدة علوم اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ایران tonkaboni@ihcs.ac.ir تحرک اجتماعی تحرک شغلی سازمان‌‌های دولتی شبه ‌‌کاست

0 بررسی میزان سرمایه‌های فرهنگی، اجتماعی، و اقتصادی خانواده و رابطة آن‌‌‌ها با گرایش والدین به تبعیض جنسیتی میان فرزندانشان (مطالعة موردی: والدین شهرستان جوانرود) The relation betweenFamily capital and gender discrimination; An investigation https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1117.html 0 این مطالعه درصدد بررسی رابطة اشکال سه‌‌‌گانة سرمایه و گرایش به تبعیض جنسیتی در بین والدین است. تبعیض جنسیتی و انواع سرمایه‌‌‌ (اجتماعی، اقتصادی، و فرهنگی)، به‌منزلة مفاهیم کلیدی در جامعه‌‌‌شناسی، از اهمیت خاصی برخوردارند. از میان متفکران معاصر بوردیو بیش از همه به این مفاهیم توجه کرده است. به نظر وی جایگاه‌‌‌ عوامل گوناگون درون یک زمینه را مقدار و اهمیت نسبی سرمایة این عوامل تعیین می‌‌‌کند. این سرمایه است که به فرد اجازه می‌‌‌دهد سرنوشت خود و دیگران را تحت نظارت بگیرد. از طرفی با توجه به این‌که والدین تأثیر شگرفی در فرزندان و سرنوشت آن‌ها و مخصوصاً دختران دارند، پس میزان سرمایة والدین می‌‌‌تواند به‌منزلة یکی از متغیرهای تأثیرگذار در گرایش والدین به تبعیض جنسیتی بررسی شود. علاوه بر دیدگاه بوردیو، از نظریات فمینیستی در مبانی نظری استفاده شده است. داده‌‌‌های پژوهش از طریق پرسش‌نامه و نمونه‌ای 385 نفری از والدین شهرستان جوانرود گردآوری شده است. نتایج این پژوهش بیان‌گر رابطة معنادار بین متغیرهای سرمایة فرهنگی و اجتماعی والدین و گرایش آن‌‌‌ها به تبعیض جنسیتی در سطح اطمینان 95 درصد است. از سوی دیگر، نتایج تحلیلی پژوهش نیز بیان‌گر آن است که مجموع سرمایه‌‌‌های فوق همراه با متغیرهای زمینه‌‌‌ای (جنسیت و محل سکونت) 2/24 درصد از متغیر گرایش به تبعیض جنسیتی را تبیین می‌‌‌کند و در این میان سرمایة فرهنگی بیشترین نقش تبیین‌‌‌کنندگی را دارد 1 The aim of this study was to investigate the relation between parents’ capital (cultural, social, or financial) and tendency to gender discrimination. Gender discrimination and types of capital are very important key concepts in sociology. Among contemporary thinkers Bourdieu has very interested in this issue; he believes that capital allows a person to supervise his fate and others. Parents have a significant impact on their children, so their capital could be examined as one of the variables influencing parent’s attitudes toward gender discrimination. Besides Pierre Bourdieu’s theory, feminist theories have been used in this study as Theoretical framework. The data was collected by questionnaire from 385 parents who lived in Javanrood city in 2011. The result of the study was indicated that relation between parents’ capital and their tendency to gender discrimination was significant. The analytical result was demonstrated that total capital (cultural, social, and financial) explain the 24.2 variance of independent variables. The results indicate that the cultural capital plays more important role than the other variables. 25 54 سیدحسن حسینی Seyed Hassan Hoseini دکترای جامعه‌‌‌شناسی و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران ایران hosseini_1332@yahoo.com سینا احمدی Sina Ahmadi مدرس و دانشجوی دکترای سلامت و رفاه اجتماعی ایران sinaahmadi25@gmail.com سرمایة فرهنگی سرمایة اجتماعی سرمایة اقتصادی تبعیض جنسیتی خانواده

0 بررسی جامعه‌شناختی تأثیرگذران فراغت در تکوین هویت ملی جوانان Leisure effect on Youth National Identity development; A Sociological study https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1118.html 0 هویت در دوران اخیر به یکی از اساسی‌ترین مسائل حوزه‌‌‌های مختلف فرهنگ و زندگی مردم تبدیل شده ‌‌است. فرایندهای مدرن مسائل جدیدتری را در هویت‌یابی جوانان ایجاد کرده‌اند. در دوران مدرن متأخر، فراغت به امری زیبایی‌شناختی تبدیل شده است که افراد از طریق آن می‌توانند به هویت متفاوتی دست یابند. هدف این پژوهش بررسی تأثیر گذران فراغت در تکوین هویت ملی است که در آن از نظریة گیدنز، به‌منزلة چهارچوب نظری، استفاده شده است. جامعة آماری همة جوانان 15 - 29 سالة تهران، روش نمونه‌گیری به صورت خوشه‌ای، حجم نمونه 407 نفر، و ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامه است. یافته‌های پژوهش نشان داد که تحول در الگوهای فراغت جوانان تأثیری عمیق در فرایند هویت‌یابی آنان داشته است. این امر فرصت‌ها و در عین حال تهدیدهایی را برای هویت‌یابی بازاندیشانة جوانان موجب شده است. بعضی از گونه‌های فراغت، به علت انطباق‌نداشتن با چهارچوب‌های رسمی، چالش‌های اخلاقی بسیاری را ایجاد کرده‌اند و تهدیدی برای هویت‌یابی جوانان به شمار می‌روند 1 In recent times, Identity has become one of the most important issues in various fields of culture and people life. Modern processes have created the new problems in youth identification. In the modern era, Leisure has becomes an aesthetic matter through which people may get different identity. The aim of this research is to study effects of Leisure fare on the development of national identity through the theoretical framework of Giddens's theory. The population is all of young people 15 to 29 years old in Tehran city, sampling method is cluster, sample size is 407, and questionnaire is data collection tool. Results showed that changes in leisure patterns of youth had a profound influence on the process of their identification. This created opportunities and however, threats for development of youth reflexive identification. Some kinds of leisure have created many ethical challenges because of their non-correspondence to formal frameworks, and they are a threat for youth identification 55 81 باقر ساروخانی Bagher Saroukhani استاد جامعه‌شناسی، دانشگاه تهران ایران b.saroukhani@yahoo.com محمد میرزایی ملکیان Mohammad Mirzayee دکترای جامعه‌شناسی ایران malekiyan2711@yahoo.com زهره توکلی Zohreh tavakoli کارشناس ارشد علوم ارتباطات و پژوهش‌گر صدا و سیما ایران tavakolizohreh@yahoo.com هویت ملی اوقات فراغت جوانان هویت اجتماعی

0 ناسیونالیسم و اسلام‌گرایی در تعاملات فراملی ایران معاصر Nationalism and Islamism in the Transnational Interactions of Modern Iran https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1119.html 0 ایدئولوژیک مؤثر در تعاملات فراملی ایران طی قرن اخیر چه بوده‌اند؟ در پاسخ، مقاله دربارة دو مفهوم ناسیونالیسم و اسلام‌گرایی تمرکز دارد. ناسیونالیسم باستان‌گرا در دوران پهلوی اول و دوم، ناسیونالیسم لیبرال در دوران نهضت ملی، و ناسیونالیسم مذهبی در دوران جمهوری اسلامی سه چهرة مهم ناسیونالیسم ایرانی‌اند که هر یک به نحوی در تنظیم مناسبات فراملی ایران نقش داشته‌اند. ناسیونالیسم، با وجود جهت‌گیری‌های مختلف، نقش مهمی در بازسازی هویت ملی و تحکیم خودباوری و استقلال کشور داشته است. پس از انقلاب اسلامی، ناسیونالیسم غالباً تحت‌الشعاع اسلام‌گرایی قرار داشته و ایدئالیسم اسلام‌گرا در عرصة مناسبات جهانی کشور ظهور پررنگی یافته است. نکتة کلیدی مورد تأکید رهبران جمهوری اسلامی این بوده که دولت در عرصة سیاست خارجی بایستی روی تکلیف و رسالت اسلامی‌اش تمرکز کند. به این منظور، جمهوری اسلامی با توجه به نابرابری‌ها و مناسبات سلطة جاری در عرصة بین‌الملل علناً با وضع موجود سیاست بین‌الملل مخالفت کرده و خواستار تغییرات به منظور برقراری عدالت بین‌المللی شده است 1 This article deals with the main cultural and ideological factors have affected Iran’s transnational interactions during last century. I emphasize nationalism and Islamism as two key independent variables. Three faces of nationalism have been emerged in Iran since the Constitutional Revolution at the outset of the 20th century: the Persian nationalism in the Pahlavi rule, the liberal nationalism during Mosaddeq’s movement, and the religious nationalism after Islamic Revolution. Each of them has influenced Iran’s Foreign policy in a special way. While nationalism was a dominant ideological discourse in Iran’s foreign policy before 1979 Islamic Revolution, the Islamic idealism became the leading discourse in the post- Islamic revolution era. Therefore, Islamic Republic of Iran has always opposed the unjust international order and has challenged interventionist foreign policy of major powers of the world 83 106 عبدالله قنبرلو Abdollah Ghanbarloo استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ایران ghanbarlu.phdirut@gmail.com تعاملات فراملی ایران مشروطیت سکولاریسم ناسیونالیسم باستان‌گرایی ناسیونالیسم لیبرال اسلام‌گرایی استقلال و حاکمیت ملی غرب‌ستیزی مسئلة فلسطین

0 مطالعة انتقادی سیاست‌ها و رویکردهای تولید برنامه‌های دینی در تلویزیون Critical Study of the Policies and Approaches of Religious TV Programs Production https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1120.html 0 در این مقاله از میان سه منظر مخاطبان، محتوای برنامه، و نظام تولید در بررسی تلویزیون به منظر سوم تأکید می‌شود و، با بررسی نظام تولید برنامه‌‌های دینی تلویزیون، تلاش می‌شود که سیاست‌ها و رویکردهای برنامه‌‌های دینی، به‌منزلة بخشی از نظام تولید، تبیین شوند. بستر یا چهارچوب نظری این بررسی تئوری‌های مرتبط با اقتصاد سیاسی رسانه است که مفاهیمی همچون مالکیت، اقتصاد سیاسی، و سیطره (hegemonie) را در نظام تولید و تعیین سیاست‌ها و رویکردها مؤثر می‌‌داند. روش دستیابی به این مقصود مطالعة کیفی بوده است که در آن از سویی، اسناد سازمان صداوسیما بررسی شده و از سوی دیگر، با دست‌اندرکاران تولید برنامه‌‌های دینی در سطوح مختلف مصاحبة عمیقی صورت گرفته است تا از مجموع آن بتوان به چشم‌‌اندازی در این زمینه دست یافت. از مجموع مباحث می‌‌توان نتیجه گرفت که در برنامه‌‌های دینی تلویزیون ایران می‌‌توان حداقل به چهار سیاست و رویکرد عمده اشاره کرد: مناسبت‌‌گرایی، تأکید بر احساسات دینی، نگاه کارکردی به دین، و حمایت از حکومت دینی. علت این رویکردها را می‌‌توان تثبیت سیطرة مورد نظر دانست که نتیجة آن‌ها شکل‌‌گیری فرایندهای عرفی در برنامه‌‌های دینی تلویزیون است 1 From among the three perspectives to TV study, namely the audience, the content and the production system perspective, this paper deals with the third and through examining the production of religious television programs attempts to explain the related policies and approaches as part of the production system. This study has been conducted in ‘the political economy of the media’ theoretical framework which considers important concepts like ‘ownership’, ‘political economy’ and ‘hegemony’, effective in TV programs production. In order to achieve this objective, on the one hand this study has been performed by a qualitative method in which the IRIB documents are examined, and on the other hand the people involved in producing religious TV programs at different levels are deeply interviewed, so that a Comprehensive landscape could be subsequently achieved in this regard. This study led us to this conclusion that the religious TV programs in Iran follow at least four major approaches: occasion-based approach, emphasis on religious sentiments; functional view of religion; and support the Theocracy (religious government/sovereignty). The reason behind these approaches is the intended hegemony establishment, which will form customary processes in television religious programs. 107 136 مهدی منتظرقائم Mahdi Muntazer-Qaaem استادیار گروه ارتباطات دانشگاه تهران ایران mehdighaem@yahoo.com/ mmontazer@ut.ac.ir. بشیر معتمدی Bashir Mo’tamedi دانشجوی دکترای ارتباطات دانشگاه تهران ایران motamedibashir@yahoo.com. تلویزیون برنامه‌های دینی سیطره سازمان رسانه

0 ارتباطات رسانه‌ای، فرهنگ، و هویت در فرایند جهانی‌شدن ارتباطات رسانه‌ای، فرهنگ، و هویت در فرایند جهانی‌شدن https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1121.html 0 جوامع در فرایند جهانی‌‌شدن، تحت تأثیر ارتباطات رسانه‌‌ای، در معرض نظام‌‌ها و ارزش‌‌های گوناگونی قرار می‌‌گیرند که ریشه در توسعۀ اجتماعی آن‌‌ها ندارد و از زهدان آن جوامع برنیامده است. فرهنگی که به این ترتیب و تحت تسلط فنّاوری به شکل کالای مصرفی به سرزمین‌‌های ملی راه می‌‌یابد، بی‌‌‌آن‌که مجالی برای نقد و بررسی آن وجود داشته باشد، شیوة نوینی از آگاه‌شدن از جهان و تفسیر آن را منتقل می‌‌کند. ایجاد شکاف در بنیادها و ساختارهای اجتماعی و همچنین آشوب در میان نمادهای بنیادین جامعه می‌تواند از نتایج مخرب چنین رویدادی باشد 1 - 137 151 مهرداد نورائی mehrdad nouraee دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ایران mehrdad@ihcs.ac.ir جهانی‌شدن ارتباطات رسانه‌‌ای فرهنگ هویت