هدف از این پژوهش بیان ویژگی‌های فرهنگ نقد و گفت‌وگو میان صاحب‌نظران علوم انسانی ایران است. این تحقیق از نوع تحقیقات کمی، توصیفی، و تفسیری است و در آن از روش اسنادی و تکنیک تحلیل محتوا استفاده شده ‌است. جمعیت آماری این پژوهش کلیۀ نقدها، گفت‌وگوها، نامه‌ها، و جوابیه‌های انتقادی منتشرشده در نشریات تخصصی علوم انسانی از سال 1385 تا 1391 است. روش نمونه‌گیری هدف‌مند (تعمدی) است و حجم این نمونه برابر 45 متن انتقادی یعنی حدود 200 صفحه است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که ویژگی‌های فرهنگ نقد و گفت‌وگوی صاحب‌نظران علوم انسانی بیش‌تر مخرب در مقابل سازنده، عقلانی ادراکی در مقابل احساسی، و منبع‌محور در مقابل پیام‌محور است.

امروزه فرار دختران از خانه و مسائل و مشکلات همراه آن از جملة مهم‌ترین مسائل اجتماعی است که بسیاری از کشورها با آن دست به گریبان هستند. آمارها عموماً از بحرانی‌شدن این مسئله، به‌ویژه در ایران، حکایت دارد. این مقاله، که برگرفته از طرحی پژوهشی است، به بررسی وضعیت خانوادگی دختران فراری، به‌مثابۀ گروهی آسیب‌پذیر در جامعه، می‌پردازد. روش تحقیق در این بررسی توصیفی ـ تبیینی است و در گردآوری اطلاعات از شیوه‌هایی چون مراجعه به اسناد و مدارک، پرسش‌نامه، و همچنین مصاحبه در زندان اوین و مراکز بهزیستی استفاده شده است. هدف از این بررسی آن است که، با تکیه بر نظریه‌های موجود جامعه‌شناسی، به بررسی شرایط خانوادگی و عوامل تأثیرگذار در وقوع فرار و به تَبَعِ آن ایجاد بزه‌کاری در میان دختران نوجوان و جوان شهر تهران بپردازد.

هدف پژوهش حاضر بررسی تصویری است که سینما، به‌مثابۀ رسانه، از فرهنگ، ارزش‎ها و هنجارهای اجتماعی، و به‌طور کلی سبک زندگی به مخاطبان خود ارائه می‎دهد. به همین منظور تعداد سی فیلم سینمایی، از فیلم‏های اکران‌شده در دهۀ 1380، با درنظرگرفتن دو ملاک «ژانر اجتماعی ثبت‌شده در وزارت ارشاد» و «پرفروش‌بودن» (میزان استقبال مخاطبین) انتخاب و بررسی شدند. چهارچوب نظری «سبک زندگی» تلفیقی از نظریۀ شریعتی و رشاد انتخاب شده است که سه نوع سبک زندگی «سنتی و متجمد»، «اروپایی‎مآب و متجدد»، و «دینی و مجدد» را برای جامعه ایران در نظر گرفته‏اند. یافته‎های پژوهش نشان می‎دهد که در فیلم‎های بررسی‌شده مؤلفه‎های سبک زندگی «اروپایی‏مآب و متجدد» بیش‌ترین میزان ترویج و تبلیغ را نسبت به دو نوع دیگر سبک زندگی داشته است.

هدف از انجام این مطالعه بررسی عوامل فرهنگی مرتبط با نگرش نسبت به سقط ‌جنین است و جامعۀ آماری آن ‌را 600 نفر از جوانان 18 تا 29 سالۀ شهر شیراز، که به صورت تصادفی انتخاب شده‌اند، تشکیل می‌دهند و اطلاعات آن با استفاده از پرسش‌نامه جمع‌آوری شده است. این مطالعه در کل دارای هشت فرضیه بوده که از میان آن‌ها دو فرضیه رد شده است. از بین متغیرهای جمعیت‌شناختی مطالعه (سن، جنس، و تعداد فرزندان) تمامی متغیرها ‌به‌جز تعداد فرزندان در نگرش جوانان نسبت به سقط ‌جنین رابطۀ معنادار آماری داشته است. از بین متغیرهای فرهنگی (ارزش‌های دینی، اعتقادات دینی، میزان استفاده از رسانه‌ها، نگرش به روابط جنس مخالف پیش از ازدواج، و تجربۀ سقط‌ جنین فرد پاسخ‌گو) همگی به‌جز تجربۀ سقط با متغیر وابسته رابطۀ معنادار آماری داشته‌اند. نتایج حاصل حاکی از آن بود که زنان نسبت به سقط‌ جنین نگرش مثبت‌تری نسبت به مردان دارند و بالابودن اعتقاد به ارزش‌های دینی و اعتقادات دینی منجر به نگرش منفی‌تر نسبت به سقط ‌جنین می‌شود.

فرهنگ، به سبب پویایی ذاتی، جوهر و اساس تجربیات تازه‌‌ای است که آرام‌آرام در حافظۀ جمعی نقش می‌‌بندد و تغییر آن به نحوی است که پدید‌آمدن هر ذهنیت جدید به معنی فراموش‌کردن پیشینۀ آن نیست. این ویژگیْ از فرهنگ مجموعه‌‌ای می‌‌سازد که، در گذر از گذشته به سوی آینده، پیوسته به غنای آن افزوده می‌‌شود و ریشۀ سرزمین عمیق‌‌تری به دست می‌آورد. در برشمردن خصلت‌‌های فرهنگ لازم است، بیش از هر چیز، به نقش‌‌ هماهنگ‌کنندۀ آن اشاره شود که از طریق آن برای فردِ اجتماعی امکان پیوند با محیط فراهم می‌شود. در این معنا «محیط» به حیطۀ پیرامونی فرد محدود نمی‌‌شود بلکه، به طور وسیع‌‌تر، رابطه با دیگر فرهنگ‌‌ها را نیز در بر می‌‌گیرد. از این رو، همجواری فرهنگ‌‌ها، به علت وجود تعامل میان آن‌ها، برای جوامع تنش‌‌زا نیست و از منظر هویت فرهنگی بحران پدید نمی‌‌آورد، بلکه تأثیرگذاری یک‌سویۀ ارزش‌‌های بیگانه، به‌ویژه از طریق گسترش ارتباطات رسانه‌‌ای که با جداسازی زمان و مکان از یک‌دیگر همراه است، می‌‌تواند از نظر هویت فرهنگی زمینه‌‌ساز بحران باشد.

امروزه تقدیرگرایی، از نظر صاحب‌‌نظران علوم اجتماعی، به‌مثابۀ نوعی باور و اعتقاد فرهنگی و از موانع فرهنگی ـ اجتماعی توسعه به شمار می‌رود و بررسی این مفهوم در مورد زنان، که نیمی از جامعه را در بر می‌‌گیرند، از اهمیتی خاص برخوردار است. هدف این مقاله بررسی میزان تقدیرگرایی زنان و عوامل مؤثر بر آن در جامعۀ آماری تحقیق، زنان بالای پانزده سال دو شهرستان کاشان و آران‌وبیدگل در سال 1390 است. در این تحقیق، با استفاده از فرمول نمونه‌‌گیری کوکران، تعداد 400 نفر به عنوان حجم نمونه تعیین و با استفاده از روش سهمیه‌‌ای بررسی شده‌اند. این مطالعه از نوع پیمایش اجتماعی است و داده‌‌های تحقیق با استفاده از تکنیک پرسش‌نامه جمع‌‌آوری شده است. نتایج ضریب آلفای کرونباخ روایی مقیاس‌‌های تحقیق را تأیید کرده است و نتایج ضریب همبستگی پیرسون گویای رابطه‌ای معنا‌دار بین متغیرهای سنت‌‌گرایی (0.574=r)، جامعه‌‌پذیری جنسیتی (0.409=r)، شیوۀ تربیتی سهل‌‌انگارانه (0.155=r)، شیوۀ تربیتی اقتدارگرایانه (0.256-=r)، سبک تربیتی استبدادگرایانه (0.367=r)، و میزان تقدیرگرایی پاسخ‌گویان است. بیش‌ترین تأثیر بر تقدیرگرایی، بر اساس نتایج تحلیل رگرسیون یافته‌‌های پژوهش، مربوط به متغیر سنت‌‌گرایی با میزان 0.48=β است و پس از آن جامعه‌‌پذیری جنسیتی با 0.19=β و شیوۀ تربیتی مقتدرانه با 0.084-=β به‌ترتیب در جایگاه‌های بعدی قرار گرفته‌‌اند.