جامعه پژوهی IHCS جامعه‌پژوهی فرهنگی 2383-0468 IHCS 18 علمی-پژوهشی ارزیابی و نقد مسئلۀ کشف حجاب از منظر رابطۀ قدرت و سیاست‌های فرهنگی(1320-1305ش) ارزیابی و نقد مسئلۀ کشف حجاب از منظر رابطۀ قدرت و سیاست‌های فرهنگی (1320-1305ش) احمدزاده محمدامیر استادیار پژوهشکده تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 22 05 2015 6 1 1 24 03 02 2014 27 05 2015 Copyright © 2015, IHCS. 2015 https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1803.html

هدف اصلی در تحقیق پیش‌ رو تبیین چگونگی تشخیص رابطۀ علمی بین «تأثیر نظام قدرت و سیاست‌های اجرایی آن» بر تحول فرهنگ حجاب زنان دورۀ پهلوی اول است. دستاورد تحقیق حاضر نشان می‌‌دهد که مسئلۀ کشف حجاب دوره اوّل پهلوی در نسبت بین قدرت ـ جنسیت، باید اقدامی از سوی نظام قدرت برای تغییر بسترهای فرهنگی، در قالب برنامه‌ها و اهداف توسعه، دانست؛ ساختار سیاسی قائل به پیش‌فرض همبستگی بین دو مفهومِ حجاب ـ توسعه بود و بر مبنای آن سیاست‌های اجرایی خاصی در دستور کار قرار گرفت، حال آن‌که در عرصۀ وضع قوانین حمایت از حقوق خانواده و زنان، که می‌‌توانست نگاهی عمیق و آسیب‌شناسانه نسبت به بهبود وضعیت زنان باشد، عملکرد چندانی نداشت. نظام قدرت قائل به تقدّم تغییرات ظاهری و مدیریت پوشش اجتماعی (کشف حجاب) بر تحول بنیادین از جمله تغییر ذهنیت‌‌ها، وضع و اجرای قوانین حمایتی، توسعۀ آموزش اصولی زنان با هدف اعمال تغییر در مدیریت بدن، و نیز توسعۀ حضور زنان در بیرون از خانه بود. این‌گونه، در اثر اتخاذ سیاست توسعه، بین تغییر نوع پوشش زنان با برنامه‌‌های اجرایی قدرت سیاسی نسبت و ارتباطی تنگاتنگ برقرار شد که قابل بررسی، ارزیابی، و نقد تاریخی است.

 دورۀ پهلوی کشف حجاب مدرنیزاسیون تاریخ زنان جنسیّت پوشش فرهنگی آبتون، جوزف ام (1357). نگرشی بر تاریخ ایران نوین، ترجمه یعقوب آژند، تهران، نیلوفر. آبراهامیان، یرواند (1377). ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل­محمدی و محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی. آرین­پور، یحیی (1375). از صبا تا نیما، تهران، زوار، جلد دوم. آزاد ارمکی، تقی و حسن چاوشیان (1381). «بدن به‌مثابۀ رسانۀ هویت»، جامعه‌شناسی ایران، دورۀ چهارم، ش 4. آفاری، ژانت و دیگران (1378). نگرشی بر زن و جنسیت در دوران مشروطه، ایندیانا، کانون پژوهش تاریخ زنان ایران. اباذری، یوسف و نفیسه حمیدی (1387). «جامعه‌شناسی بدن و پاره‌‌ای مناقشات»، پژوهش زنان، دورۀ 6، ش 4. اتابکی، تورج (1385). تجدد آمرانه (جامعه و دولت در عصر رضاشاه)، ترجمه مهدی حقیقت­خواه، ققنوس. اخوت، احمد (1388). دو بدن شاه: تاملاتی دربارۀ نشانه‌شناسی بدن و قدرت، تهران: خجسته. اشرف، احمد (1359). موانع تاریخی رشد سرمایه­داری در ایران، تهران، زمینه. اکبری، محمدعلی (1384). تبارشناسی هویت جدید ایرانی، عصر قاجاریه و پهلوی اول، تهران، علمی و فرهنگی. الگار، حامد (1383). پوشاک در ایران زمین (از سری مقالات دانشنامه ایرانیکا)، ترجمه پیمان متین، تهران، امیرکبیر. الهی، محبوبه (تابستان 1391). لباس به مثابه هویت، فصلنامه مطالعات ملی، شماره 42. انصاف­پور، غلامرضا (1346). قدرت و مقام زن در ادوار تاریخ، تهران، شرکت کانون کتاب، چاپ دوم. بامداد، بدرالملوک (1347). زن ایرانی از انقلاب مشروطه تا انقلاب سفید، تهران، ابن سینا. بهرامی، عبدالله (1344). خاطرات عبدالله بهرامی، تهران، بی­نا، جلد اول. پولاک، ادوارد یاکوب (1368). سفرنامه پولاک (ایران و ایرانیان)، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران، خوارزمی. پهلوی، محمد رضا (1348). ماموریت برای وطنم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب. تاج السلطنه (1362). خاطرات تاج السلطنه، به کوشش منصوره اتحادیه و سیروس سعدوندیان، تهران، نشر تاریخ ایران. توکلی، فائزه (1388). «پیامدهای اقتصادی کشف حجاب و رکود بازار منطقۀ اصفهان با تکیه بر نقش فروشندگان دوره گرد یهودی»، تاریخ اسلام و ایران، ش 4 (پیاپی 81). توکلی طرقی، محمد (1382). تجدّد بومی و باز اندیشی تاریخ، تهران: تاریخ ایران. ثواقب، جهانبخش (1386). زنان فرمانروا، شیراز، نوید شیراز. جعفریان، رسول (1383). داستان حجاب و ایران پیش از انقلاب، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی. جوادی یگانه، محمدرضا و فاطمه عزیزی (1388). «زمینه‌های ادبی و فرهنگی کشف حجاب در ایران، شعر مخالفان و موافقان»، جامعه‌شناسی ایران، دورۀ دهم، ش 1. جوادی یگانه، محمدرضا (1391). «کشف حجاب دورۀ پهلوی اول مطلقاً با دورۀ فرح پهلوی قابل مقایسه نیست»، پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، (مصاحبه). جوانبخت، مهرداد (1381). از نگاه ایرانی، کنکاشی در سفرنامه‌های ایرانیان از قاجار تا عصرحاضر، اصفهان: آموزه. حائری، عبدالهادی (1364). تشیع و مشروطیت در ایران و نقش ایرانیان مقیم عراق، تهران، امیرکبیر. حسام، فرحناز (1382). دولت و نیروهای اجتماعی در عصر پهلوی اول، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی. حکمت، علی اصغر (1355). سی خاطره از عصر فرخندۀ پهلوی، تهران: وحید. خلیلی­خو، محمدرضا (1373). توسعه و نوسازی ایران در دوره رضاشاه، تهران، جهاد دانشگاهی دانشگاه شهید بهشتی. دولت­آبادی، یحیی (1371). حیات یحیی، تهران، فردوس، جلد سوم. دیولافوا (1332). سفرنامه دیولافوا، ترجمه بهرام فره­وشی، تهران، خیام. ذکاء، یحیی (1336). لباس زنان از سده سیزدهم هجری تا امروز، تهران، اداره موزه­ها و فرهنگ عامه. ذکایی، محمدسعید و مریم امن پور (1392). تاریخ فرهنگی بدن، تهران، تیسا. رنجبر عمرانی، حمیرا (1376). «وضعیت جمعیت‌های زنان در دوران رضاخان»، مؤسسۀ مطالعات تاریخ معاصر ایران. زهیری، علیرضا (1379). عصر پهلوی به روایت اسناد، تهران، دفتر نشر معارف، چاپ اول. ساتن، الول. ال­ پی (بی­تا). رضا شاه کبیر یا ایران نو، ترجمه عبدالعظیم صبوری، تهران، بی­نا. سالنامه وزارت معارف، اوقاف و صنایع مستظرفه، 1297 شمسی، 76. ساناساریان، الیز : جنبش حقوق زنان در ایران(طغیان، افول و سرکوب از 1280 تا انقلاب 57)، ترجمه نوشین احمدی خراسانی، تهران، نشر اختران، 1384. سلسله پهلوی و نیروهای مذهبی به روایت تاریخ کمبریج (1372). ترجمۀ عباس مخبر، تهران: طرح نو. شریعت پناهی، سیدحسام الدین (1372). اروپایی ها و لباس ایرانیان، تهران، انتشارات قومس. شوستر، مورگان (1385). اختناق ایران، ترجمه حسن افشار، تهران، نشرماهی. صادقی، فاطمه (1382). جنسیت، ناسیونالیسم و تجدد در ایران(دوره پهلوی اوّل)، تهران، نشر قصیده سرا. صلاح، مهدی (1384). کشف حجاب: زمینه‌‌ها، پیامدها، و واکنش‌‌ها، تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌‌های سیاسی. کاتوزیان، محمدعلی همایون (1379). دولت و جامعه در ایران( انقراض قاجار و اسقرار پهلوی)، ترجمه حسن افشار، تهران، نشر مرکز. - کرزن، جرج (1367). ایران و قضیه ایران، ترجمه ع. وحید مازندرانی، تهران، علمی فرهنگی. کرونین،استفان (1377). رضاشاه شکل گیری ایران نوین، ترجمه مرتضی ثاقب­فر، ترچمه غلامرضا بابایی، تهران، خجسته.   کمپفر، انگلبرت (1360). سفرنامه،ترجمه کیکاوس جهانداری،تهران: خوارزمی.  کنت دو سرسی: ایران در 1839-1840م. ترجمه: احسان اشراقی، تهران: نشردانشگاهی 1362.  کولیور رایس، کلارا (1366). زنان ایرانی و راه و رسم زندگی آنان، ترجمه اسدالله آزاد، مشهد، آستان قدس. گرت، استفانی (1380). جامعه شناسی جنسیّت، ترجمه کتایون بقایی، تهران، نشر دیگر. عزیزی یگانه، محمد رضا: زمینه های ادبی و فرهنگی کشف حجاب در ایران، شعر مخالفان و موافقان، مجله جامعه شناسی ایران، دوره دهم، شماره 1، بهار 1388، صص137-99  فلاح زاده، سیدحسین (1391). رضاخان و توسعه ایران، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. فوکو، میشل (1384). تاریخ جنسیت، اراده به دانستن. ترجمۀ نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نی. فوکو، میشل (1390). تولد زیست سیاست؛ درس گفتارهای کلژ دوفرانس ۱۹۷۸-۱۹۷۹، ترجمۀ رضا نجف‌زاده، تهران: نی. لو بروتون، داوید (1392). جامعه‌شناسی بدن، ترجمۀ ناصر فکوهی، تهران: ثالث. ماتی، رودی (1387). آموزش و پرورش در دورۀ رضاشاه، رضاشاه و شکل‌گیری ایران نوین، ترجمۀ مصطفی ثاقب‌‌فر، تهران: نیل. متین، پیمان (1382). پوشاک ایرانیان، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی. محمدی اصل، عباس (1389). جنسیّت و زبان اجتماعی، تهران، نشر گل آذین.  مکی، حسین (1358). تاریخ بیست‌ سالۀ ایران، تهران: امیرکبیر. مطهری، مرتضی (1362). مسئلۀ حجاب، قم: جامعۀ مدرسین. منظورالاجداد، سیدمحمدحسین (1380). سیاست و لباس، گزیدۀ اسناد متحدالشکل‌شدن البسه 1307 - 1318، تهران: سازمان اسناد ملی ایران. موریس، برایان (1383). مطالعات مردم‌شناختی دین، ترجمۀ سیدحسین شرف‌الدین و محمد فولادی، تهران: زلال کوثر. موسوی حاجی، سید رسول و ظریفیان، رویا: تاثیر موج تجدد خواهی و جریان نوسازی بر تحول پوشاک ایرانیان(از ابتدای دوره قاجار تا پایان دوره پهلوی اول)، مجله جامعه شناسی تاریخی، دوره 6،شماره 1،بهار و تابستان 1393، صص193-219   - میلانی، عباس (1378). تجدّد و تجددستیزی در ایران، تهران، نشر آتیه. - ناطق، هما: مسئله زن در برخی مدوّنات چپ از نهضت مشروطیت تا عصر رضاخان، زمان نو، شماره 1. - ناظم الاسلام کرمانی، محمد (1361). تاریخ بیداری ایرانیان، تهران، آگاه. - نژادبهرام، زهرا (1388). موانع مشارکت سیاسی زنان در ایران، با مقدمه دکتر غلامعباس توسلی، تهران، رسانش. - واحد، سینا (1361). قره العین درآمدی بر تاریخ بی‌حجابی ایران، تهران، موسسه تحقیقاتی و انتشاراتی نور. -          G. M. Wogelsang , Freydoun Barjesteh: An Introduction to qajar era dress,  Rotterdam, 2002 -          Najmabadi. A, Women with Mustaches and Men without Beards: Gender and Sexual Anxieties of Iranian Modernity, Berkeley: University of California Press; 2005 سایت­های اینترنتی: http://anthropology.ir/nod/1671. http://www.porseman.org/q/show.aspx?id= 448805. http://gozarestan.ir/show.php?id=751. _||_
جامعه پژوهی IHCS جامعه‌پژوهی فرهنگی 2383-0468 IHCS 18 unavailable حکومت و سیاست در آیینۀ ضرب المثل های فارسی حکومت و سیاست در آیینۀ ضرب المثل های فارسی باقری بهادر دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی امینی سادینا عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد آزادشهر 22 05 2015 6 1 25 43 03 03 2015 25 04 2015 Copyright © 2015, IHCS. 2015 https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_2595.html

تاریخ ایران سراسر تاریخ خودکامگی شاهان و حاکمانی است که برای مردم (رعیت) تنها وظیفه قائل بوده­اند و نه حق. مردمی که اجازۀ هیچگونه اعتراض و اظهار نظری نداشته­اند اما نقد و نظر آگاهانه و دردمندانۀ آنان نسبت به ارباب قدرت و حکومت در قالب ضرب­المثل­ها بخوبی ثبت و ضبط شده است. امثالی که هم وظیفۀ طبقۀ حاکم و مردم نسبت به یکدیگر و هم ویژگی­های حاکمان شایسته و ناشایست را بیان می­کند و از سویی آفرینش ذوق و اندیشۀ شاعران و نویسندگان بزرگ و نامدار؛ و از دیگر سوی، آیینۀ واقع نمای اندیشه، عاطفه و واکنش عامۀ مردم به زندگی و خوب و بد آن است و بسیاری از باورها و شکایت­ها که در ادبیات رسمی چندان مجال بروز نیافته­است، به جد یا طنز در قالب کنایه­آمیز، نمادین و کم خطر امثال، بخوبی بازتاب یافته­است و می­توان ناب ترین و صادقانه ترین سخنان عامه و خواص زیرک تاریخ را در آن­ها رصد کرد. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی، با نگاهی کوتاه به فرهنگ سیاسی ایران و با بررسی ضرب­المثل­های عامیانه­ای که مستقیماً به موضوع حکومت و سیاست (دو قوۀ مجریه و قضاییه) مربوطند، می­کوشد ابعاد گونه­گون مسأله را واکاود و نشان دهد.

 حکومت سیاست فرهنگ سیاسی ضرب المثل فرهنگ عامه انتقاد اجتماعی احمدوند، شجاع (1374) «ساختار اقتدارطلب حکومت­های پادشاهی در ایران و عدم تشکیل فرهنگ سیاسی مشارکتی»،راهبرد، پاییز، ش 8، صص 45 تا 70. پورعظیمی، سعید و قهرمانی ارشد، مصطفی (1391) «پیش­زمینه­های استبدادپذیری در امثال فارسی»، نقد ادبی، س5، ش 20، زمستان، صص 73-98. پورنامداریان، تقی (1386) رمز و داستان های رمزی در ادب فارسی، تهران، علمی و فرهنگی. حقیقت، صادق  و علیزاده، محسن (1386) «آسیب شناسی فرهنگ سیاسی ایرانیان»، بازتاب اندیشه، تیر، ش 87، صص 27 تا 35. دهخدا، علی‌اکبر (1361) امثال و حکم، ‌تهران، ‌امیرکبیر. دهقانیان، جواد (1390) «بررسی کارکرد قدرت و فرهنگ سیاسی در کلیله و دمنه»، پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان، بهار، ش 9، صص 91 تا 104. رزاقی، سهراب (1375) «مؤلفه های فرهنگ سیاسی ما»، نقد و نظر، تابستان و پاییز، ش 7 و 8، صص 200 تا 213. ذوالفقاری، حسن (1388) فرهنگ بزرگ ضرب المثل های ایرانی، تهران، معین، چاپ اول. ذوالفقاری، حسن (1389) «مطالعۀ جنبه­های اجتماعی و آداب و رسوم صوفیه با تکیه بر مثل­های فارسی»، انسان­شناسی، ش 13، س8، پاییز و زمستان.  ذوالفقاری، حسن (1386) «هویت ایرانی و دینی در ضرب­المثل­های فارسی»، مطالعات ملی، تابستان، ش 30، صص 27 تا 52. رضاقلی، علی (1377) جامعه­شناسی خودکامگی (تحلیل جامعه­شناختی ضحاک ماردوش)، تهران، نشر نی، چاپ هفتم. زیباکلام، صادق (1383)ما چرا ما شدیم؟ (ریشه یابی علل عقب­ماندگی در ایران)، تهران، روزنه، چاپ دوم. سریع­القلم، محمود (1386) فرهنگ سیاسی ایران، تهران، پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی. قادری، حاتم (1375) «صورت­های مثالی و موازین گفتاری در فرهنگ سیاسی: مطالعۀ موردی ایران»، نامۀ فرهنگ، پاییز، ش 23، صص 42 تا 51._||_
جامعه پژوهی IHCS جامعه‌پژوهی فرهنگی 2383-0468 IHCS 18 علمی-پژوهشی بررسی رابطة سبک های د لبستگی و سلامت عمومی با رضایتمندی زناشویی در کارکنان زن متأهل دانشگاه تربیت مدرس بررسی رابطة سبک های د لبستگی و سلامت عمومی با رضایتمندی زناشویی در کارکنان زن متأهل دانشگاه تربیت مدرس خوش لهجه صدق مریم کارشناسی ارشد روان شناسی شخصیت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات صلیبی ژاسنت دکترای روان شناسی تربیتی، استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 22 05 2015 6 1 45 72 10 04 2015 20 05 2015 Copyright © 2015, IHCS. 2015 https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_2596.html

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه سبک‌های دلبستگی و سلامت عمومی با رضایتمندی زناشویی در کارکنان زن متاهل دانشگاه تربیت مدرس انجام شده است.طرح پژوهش از نوع پس رویدادی بوده که ضمن آن گروه نمونه را، 110 زن متاهل از بین کارکنان زن متاهل دانشگاه تربیت مدرس که به روش انتخاب تصادفی انتخاب شده‌اند، تشکیل داده‌اند که ابزار پژوهش، پرسشنامه‌های مقیاس زوجی اینریچ، مقیاس دلبستگی بزرگسالان (RAAS) و سلامت عمومی (GHQ) از گلدبرگ و هیلر را تکمیل کردند. داده‌های خام به دست آمده از نمره‌گذاری پرسشنامه‌ها، مورد تحلیل‌های آمار توصیفی و استنباطی قرار گرفت.نتایج نشان داد، کسانی که دارای سبک دلبستگی نزدیکی به بیشترین میزان و کسانی که دارای سبک دلبستگی اضطراب هستند به کمترین میزان از رضایتمندی زناشویی کلی برخوردار می‌باشند. همچنین بین سلامت عمومی کارکنان زن با رضایتمندی زناشویی آنها رابطه معنی‌داری وجود داشت.

 سبک های دل بستگی سلامت عمومی رضایتمند ی زناشویی زنان متأهل 1-ابراهیمی، لیلا. (1391). بررسی رابطه سبک های عشق وسبک های دلبستگی با رضایت زناشویی و کیفیت زندگی در معلمان. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی. دانشگاه محقق اردبیلی. 2-اوقانی اصفهانی، فرنوش. (1391).بررسی نقش تمایزیافتگی، سبک‌های دلبستگی، هوش هیجانی و سبک‌های مقابله‌ای در رضایتمندی زناشویی با استفاده از روش تحلیل مسیر. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی. دانشگاه علامه طباطبایی. 3-امیری، آتنا. (1392). رابطه گرایش به معنویت و رضایت زناشویی با سلامت عمومی و فرسودگی شغلی پرستاران زن متأهل شهر کرمان. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه شهید باهنر کرمان. 4-ایزدی، زهرا. (1391). مقایسه ویژگی‌های شخصیتی، سلامت روانی با رضایت زناشویی زوجین مراجعه کننده به مرکز مشاوره نیروی انتظامی فارس. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم تربیتی وروانشناسی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت. 5-خانجانی، زینب، رقیه عیدی. 1384. بررسی رضایت زناشویی در سبک‌های مختلف دلبستگی. فصلنامه‌ی علمی – پژوهشی روانشناسی. سال اول، شماره 2 و 3 . 6-شمس نظنزی، علیرضا. (1391). بررسی تاثیر سبک‌های دلبستگی و بخشایشگری بر رضایت زناشویی در زوجین شهر ماسال. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه پیام نور مرکزتهران. 7-کاپلان، هارولد، بنیامین سادوک. (1375). خلاصه روانپزشکی. ترجمه نصرت ا...پورافکاری، تهران: انتشارات شهر آب. 8-مری مین،(به نقل از1990کرین، ویلیام،1391). نظریه‌های رشد مفاهیم و کاربردها. ترجمه غلامرضا خوی نژاد و علیرضا رجایی. تهران: رشد. 9-یاوری، طیبه. (1386). بررسی رابطه بین هوش هیجانی و سبک‌های دلبستگی بر سازگاری زناشویی. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی. دانشگاه الزهرا. منابع انگلیسی 1-Collins, N.L;&Read,S.J.(1990).Adult attachment, working models, and relationship quality in dating couples, Journal of Personality and Social Psychology, Vol : 58,644-663. 2-Feeney,J.A,Noller,p.(1996). Attachment style and verbal descriptions of romantic patterns.Journal of social and personal relationships.8,187-2150. 3-Feeney Patricia Noller.&Attachment Style as a Predictor of Adult Romantic RelationshipsJudith A. University of Queensland St. Lucia, Queensland, Australia. 4-Heene EL, B uysse A, Van Oost P. 2005. In direct path ways between depressive symptoms and marital distress: The role of conflict communication, attribution, and attachment style. J Fam Process. 44.4. 5-Hazan, C. & Shaver, P. (1987) Romantic Love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511-524 6-Maria GT.2008. Attachment, Perceived social support, and Marriage: Different paths to mental health in latinos and European-Americans. 7-Simon RW.2002.Revisting the relationship among gender, marital status, and mental health.JSociol. 107.4._||_
جامعه پژوهی IHCS جامعه‌پژوهی فرهنگی 2383-0468 IHCS 18 علمی-پژوهشی تحلیلی دربارۀ تنوع قومی و هویت ایرانی از نظرگاه تاریخی تحلیلی دربارۀ تنوع قومی و هویت ایرانی از نظرگاه تاریخی نورائی مهرداد دانشیار پژوهشکده علوم اجتماعی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 22 05 2015 6 1 73 83 25 02 2015 29 04 2015 Copyright © 2015, IHCS. 2015 https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_2597.html

در کشور کهن سال ایران، به رغم پاره­ای تغییر و تحولات در طول تاریخ، همواره گروه­های متفاوتی زندگی کرده­اند که در چارچوب جغرافیایی آن، خود را ایرانی نامیده­اند. بکار بردن لفظ آریایی برای این مردم از سوی داریوش هخامنشی، قبایل امپراتوری را از دیگر قبایل متمایز ساخت، اما، توفیق حکومت هخامنشی در ایجاد واحد سیاسی یگانه متمرکز در تمامی سطوح اقتصادی، سیاسی و فرهنگی، نمی­توانست پدید آورندۀ هویتی فراگیر باشد. در واقع، آنچه موجب همبستگی میان مردم اقصی نقاط امپراتوری می­شد، بیش از هر چیز هدفِ دفع دشمنان مشترک بود و در هر شکست و اشغال درازمدت سرزمین توسط بیگانگان، تمایل به دفع آنها در تقویت همبستگی و رشد هویت مشترک تأثیرمی­گذاشت. همچنین، از سوی دیگر، فتوحات سرزمینی امپراتوری، با فزونی افتخار ایرانی بودن به تقویت هویت ایرانی کمک کرد. در طول تاریخ، با از میان رفتنِ تدریجی تعارض­های فرهنگی اقوام، مؤلفه­های مشترک هویتی رشد یافتند و از چند قرن پیش زمینه­های پدید آمدن هویت ملی را که بیش از هر چیز بر پایه دین قرار داشت فراهم ساختند. در کنار این مؤلفۀ هویتی باید به نقش برجسته اسطوره­ها و تاریخ مشترک نیز اشاره کرد.   

 قومیت ملت هویت قومی هویت ملی تنوع قومی -­ انتظار، مسعود. گون آذتی وی و تشدید مبارزه با ماهواره، در ایران اسلامی Daybak. Com 1385/6/16 -­ آشوری، داریوش. ما و مدرنیت، انتشارات مؤسسۀ فرهنگی صراط، تهران، 1376 -­ جوکار، محمد صادق. هویت و ملیت ایرانی – اسلامی، در فرخنای تاریخ www.rouznamakتاریخ bloyfa.com 1386/03 -­ رمضان­زاده، عبدالله. هویت ایرانی – اسلامی، مرکز انتشارات آثار شریفی، تهران، 1361 -­ کراووسکی، دورتیا. احیای نام ایران در عهد ایلخانیان معنوی، ترجمۀ علی بهرامیان، فصلنامۀ تاریخ و روابط خارجی، شماره 1، 1378 -­ ممتحن، حسینعلی. نهضت شعوبیه، جنبش ملی ایرانیان در برابر خلافت اموی و عباسی، تهران، انتشارات باورداران، 1398 -­ وکیلی، شروین. داریوش دادگر، نظم هخامنشی و ظهور هویت ایرانی، نشر نورآفرین، تهران، 1390 -­ ELIOU, Marie. Enseignement et formation de la conscience nationale en République Populaire de Congo, Thèse de troisième cycle, université de Paris v, 1975 -­ ERASSOV, Boris. La personnalité culturelle dans les idéologies du Tiers-Monde, in Revue Diogène, Avril-Juin, 1972 -­ DES BOUSSES, Héléne. Sur la question nationale-Présentation des texts de Staline, in introduction à l’oeuvre théorique de Staline, Editions Norman Béthune, Tom 1 -­ FINKIELKRAUT, Alain. La défaite de la pensée, Editions Gallimard, Paris, 1988 -­ FOULADVANDE, Hamed. Introduction historique à l’étude de la Révolution iranienne, Thèse de troisième cycle, E.E.S.S., 1980 -­ GROUSET, René. Les civilisation de l’Orient, Tome I-L’Orient, Editions Gres et Cie, 1929 -­ MICHAUD, Guy. Structure et fonction de l’éthnotype, in Identités collectives et relation inter-culturelles, Ouvrage Collectif, Editions Complexe, Bruxelles, 1978 -MOREAU DE BELLAING, Louis. Identité collective et champ social, in Identités collectives et travail social, Ouvrage collectif, Editions Privat, Toulouse, 1979 -­ PASSERIN D’ENTRIVE, Alexandre, Frédéric. CHABOD et l’idée de nationalité, in Annales de philosophie politique, 1969 - RUPP, Peter. Anthropologie et histoire de l’identité nationale, in identités collectives et changements sociaux, Ouvrage collectif, Editions Privat, Toulouse, 1980 -­ SHFER, Boyd-c. Le Nationalisme, Mythe et réalité, traduit de l’anglais, Editions Payot, Paris, 1946 -­ SIGUAN-SOLLER, Miguel. Bilinguisme et identités personnelles, in Identites collectives et changements sociaux, Ouvrage Collectif, Editions Privat, Toulouse, 1980 -­ SOULET, Marc-Henry. Identité collective, résistance au changement et rapports de sociabilité dans les sociétés rurales, in Identités collectives et changement sociaux, Ouvrage Collectif, Editions Privat, Toulouse, 1980  _||_
جامعه پژوهی IHCS جامعه‌پژوهی فرهنگی 2383-0468 IHCS 18 علمی-پژوهشی سنجش میزان اعتماد اجتماعی بین ساکنان شهر بندر عباس و عوامل مؤثر در آن سنجش میزان اعتماد اجتماعی بین ساکنان شهر بندر عباس و عوامل مؤثر در آن ظهیری نیا مصطفی عضو هیات علمی دانشگاه هرمزگان نیکخواه هدایت استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه هرمزگان 22 05 2015 6 1 85 106 09 02 2015 29 04 2015 Copyright © 2015, IHCS. 2015 https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_2598.html

مقاله حاضر به بررسی سنجش اعتماد اجتماعی و ابعاد آن در بین مردم شهر بندرعباس وعوامل موثر برآن می پردازد.  به منظور بررسی اعتماداجتماعی در شهر بندرعباس، 295 نفر از افراد بالای 15 سال ساکن شهر بندرعباس اعم از (زن و مرد) به روش نمونه گیری خوشه ای  متناسب  و تصادفی ساده انتخاب شدند. این تحقیق به روش پیمایش و با ابزار پرسشنامه انجام گرفته است و داده های حاصل از پرسشنامه با استفاده از روش های آماری در دوبخش آمار توصیفی و آمار استنباطی مورد توصیف و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.  بر اساس نتایج تحقیق، میانگین اعتماداجتماعی در بین ساکنان شهر بندرعباس در حد متوسط وکمتر ازآن است. نتایج تحقیق، حاکی از وجود رابطه معنی دار بین متغیرهای سن،میزان تحصیلات ، احساس تعلق جمعی و پایبندی دینی با میزان اعتماد اجتماعی می باشد. بین نوع شغل و میزان درآمد با میزان اعتماد اجتماعی رابطه معنی داری وجود نداشت و نیز تفاوت معنی داری در بین دو گروه جنسیت زنان و مردان با میزان اعتماد اجتماعی وجود نداشت. وضعیت تاهل نیز رابطه معنی داری با اعتماد اجتماعی نشان داد ومیزان اعتماد اجتماعی دربین افراد متاهل بیشتر از مجرد است.

 اعتماد بین شخصی اعتماد تعمیم یافته تعلق جمعی اعتماد اجتماعی پایبندی دینی -        آزادارمکی، تقی(1381)، نظریه‏های جامعه‏شناسی، تهران، چاپ دوم، انتشارات سروش. -        آزادارمکی، تقی و کمالی، افسانه(1383)، اعتماد، اجتماع، جنسیت، مجله جامعه‏شناسی ایران، شماره 2 . -        افشانی، سید علی رضا، سمیه فاضل نجف آبادی، محمد حیدری و محمد نوریان نجف آبادی (1389) پژوهشی در باب رابطه دینداری و اعتماد اجتماعی، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره49. -        امیرپور، مهناز)1386 (بررسی جامعه شناختی میزان اعتماد اجتماعی گروه های قومی نسبت به سیاست های اجتماعی دولت ، رساله دکتری جامعه شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات. -        امیرکافی، مهدی( 1374 ) اعتماد اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن، پایان نامه کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه شهید بهشتی. -        اوجاقلو، سجاد و زاهدی، محمدجواد( 1384 ).، بررسی اعتماد اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن در بین ساکنان شهر زنجان، مجله جامعه شناسی ایران، دوره ششم، شماره 4، آگه. -        اینگلهارت، رونالد(1382 ) تحول فرهنگی در جوامع پیشرفته صنعتی، ترجمه مریم وتر، تهران، کویر. -        بختیاری،مهدی(1389). اعتماد اجتماعی و برخی عوامل موثر بر آن(مطالعه موردی شهر قم)،پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان. -        بشیریه، حسین( 1383 ).تاریخ اندیشه های سیاسی قرن بیستم، جلد اول، تهران، نشرنی. -        بیکر، ترزال، (1386). نحوه انجام تحقیقات اجتماعی، مترجم هوشنگ نایبی، چاپ اول، تهران نشر نی. -        تاجبخش، کیان( 1384 ) سرمایه اجتماعی)اعتماد، دموکراسی و توسعه(، ترجمه افشین خاکباز و حسن پویان، تهران، شیرازه. -        حیدرآبادی، ابوالقاسم (1389) اعتماد اجتماعی و عوامل اجتماعی-فرهنگی موثر، مجله جامعه شناسی، شماره اول. -        رفیع پور، فرامرز( 1378 )، آنومی یا آشفتگی اجتماعی، تهران، انتشارات سروش. -        زتومکا، پیتر( 1384 )، اعتماد یک نظریه جامعه شناختی، فاطمه گلابی، تهران، ستوده. -        شارع پور، محمود (1380) فرسایش سرمایه های اجتماعی و پیامدهای آن، نامۀ انجمن جامعه شناسی ایران، شمارة3. -        صفری شالی، رضا ( 1388 )، مطالعة میزان اعتماد اجتماعی و عوامل موثر بر آن در بین مردم شهر قزوین، ادارة کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قزوین، پیک نور، سال هفتم، شمارة سوم. -        فوکویاما، فرانسیس ( 1379 ) ، پایان نظم، ترجمۀ غلامعباس توسلی، تهران، انتشارات جامعۀ ایرانیان. -        قریشی، فخرالسادات و صداقت، کامران (1388) ، بررسی نقش عوامل فرهنگی - اجتماعی مرتبط بر شکل گیری اعتماد اجتماعی شهروندان تبریز، جامعه شناسی کاربردی، شماره4. -        کامران، فریدون و احمدیان، اسلام (1388) بررسی میزان اعتماد اجتماعی مردم به پلیس وعوامل مرتبط با آن در استان ایلام، فصلنامه ی پژوهش اجتماعی، سال دوم، شماره چهارم. -        کتابی، محمود و همکاران (1389) سنجش اعتماد اجتماعی و عوامل موثر بر آن در مراکز شهرستان های چهار محال و بختیاری، جامعه شناسی کاربردی، سال بیست و یکم، شماره پیاپی 40 ، شماره چهارم. -        کفاشی، مجید و آزاده، نادر (1388) عوامل اجتماعی موثر بر میزان اعتماد اجتماعی در بین اعضای هیات علمی، پژوهش نامه علوم اجتماعی، سال سوم، شماره اول . -        گلابی، فاطمه( 1383) نقش اعتماد در امر توسعه با تأکید بر عملکرد و نقش شوراهای اسلامی، پایان نامه کارشناسی ارشد پژوهش، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران. -        گیدنز، آنتومی(1378)، جامعه‏شناسی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران، نشر نی، چاپ پنجم. -        محسنی‏تبریزی، علیرضا(1380) بررسی مفهوم اعتماد با رویکرد روان‏شناختی اجتماعی، نمایه پژوهش، شماره 18، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. -        منصوریان، کریم و قدرتی، حسین(1388) اعتماد اجتماعی و تعیین کننده های آن: رهیافت نهاد محور یا رهیافت جامعه محور؟، جامعه شناسی کاربردی، شماره 2 . -        وثوقی، منصور و آرام، هاشم(1388 ) اعتماد اجتماعی و عوامل موثر بر آن در شهر خلخال، پژوهش نامه علوم اجتماعی گرمسار، سال سوم، شماره سوم. -        هزارجریبی، جعفر،(1389) اعتماد اجتماعی و توسعه گردشگری، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات و پژوهشهای شهری و منطقه ای  دانشگاه اصفهان، سال دوم، شماره 7 . -        هزارجریبی، جعفر و صفری شالی، رضا (1388) بررسی عوامل مؤثر بر اعتماد اجتماعی شهروندان، جامعه شناسی کاربردی، شماره4. -          Barber, Bernard (1983),The logic and limits of trust, New Brunswick, Rutgers university press. -          Creswell, J. W. (2005), Educational Research: Planning, Conducting and Evaluating Quantitative and Qualitative Research. New Jersey: Pearson. -          Dillman, D. (2000), Mail and Internet Surveys: The Tailored Design Method, New Jersey: John Wiley & Sons Inc. -          Garson, D. (2009), Structural Equation Modeling, Retrieved September, 2009, from http://faculty.chass.ncsu.edu/garson/PA765/structure.htm.output -          Johansson-Stenman, O.; W. M. Mahmud and P. Martinssonw (2009). Trust and Religion: Experimental Evidence from RuralBangladesh, Economica, 76. -          Luhmann; Niklas. 1979. Trust and Power. New York: Wiley. -          Simmel, G. (2004), the Philosophy of Money, Translated by T. Bottomore, London: Routledge. -          Uslaner, E. M. & M. Brown (2003), Inequality, Trust and Civic engagement, American Politics Research, Vol. 31, No.x, pp. 1-27. -          Welch, M. R. & Others (2005), Determinants and Consequences of Trust, Sociological Inquiry,Vol. 75, No. 4, pp. 453.473           _||_
جامعه پژوهی IHCS جامعه‌پژوهی فرهنگی 2383-0468 IHCS 18 علمی-پژوهشی مدرنیسم توسعه نیافتگی و ازخودبیگانگی طبقة متوسط جدید در ایران بعد از انقلاب مدرنیسم توسعه نیافتگی و ازخودبیگانگی طبقة متوسط جدید در ایران بعد از انقلاب حسام قاضی روژان عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی،واحد رباط کریم ،دانشگاه آزاد اسلامی 22 05 2015 6 1 107 130 03 12 2014 04 02 2015 Copyright © 2015, IHCS. 2015 https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_2599.html

طبقه متوسط جدید بعنوان طبقه ای که در پی تلاش جهت حرکت به سوی توسعه یافتگی است، نقش مهمی در تحولات سیاسی و اجتماعی و امر توسعه سیاسی بخصوص در مشارکت های سیاسی دارد؛ بنابراین زمانی ما می توانیم این نقش فعال در توسعه را از سوی این طبقه داشته باشیم که این طبقه به خودآگاهی رسیده و مطالبات و خواسته هایش را بتواند در انجمن ها و گروه ها و احزاب پیگیری کند و به آن هویت ببخشد و زمانی که این آگاهی وجود نداشته باشد ما شاهد انفعال در مشارکت سیاسی و یا مشارکت به شکلی سلبی آن خواهیم بود. بنابراین در این مقاله تلاش شده تا به بررسی نقش مدرنیسم توسعه نیافتگی که مراد و مقصود از آن سه متغییر جدایی فرهنگ عینی و فرهنگ ذهنی ، عدم استقلال طبقه متوسط جدید از دولت و نبود مدرنیته، می باشد بر افزایش یا کاهش ازخودبیگانگی طبقه متوسط جدید در ایران بعد از انقلاب بپردازد. چراکه شناسایی عوامل زمینه ساز ازخودبیگانگی خود می توان گامی به سوی هویت بخشی به این طبقه در راستای رسیدن به مطالباتشان باشد که البته همسو با توسعه یافتگی مدرنیسم در جامعه ایرانی خواهد بود.

 مدرنیسم توسعه نیافتگی مدرنیته طبقه متوسط جدید فرهنگ عینی فرهنگ ذهنی ازخودبیگانگی -       آزاد ارمکی، تقی.(1385).علم و مدرنتیه ایرانی‏‎، تهران: موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی -    آزموده، محسن.1391."مدرنیته ایرانی و شکاف‌های اجتماعی" در مباحثه حمیدرضا جلایی‌پور و خشایار دیهیمی،روزنامه اعتماد، دوشنبه، 4 دی ،شماره2576 -       اتابکی، تورج.(1391) تجدد آمرانه، ترجمه مهدی حقیقت خواه، تهران: ققنوس -       افضلی، رسول.1379."اصلاحات اقتصادی و چالش‌های مشروعیت در رژیم‌های عرب"، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، شماره 10 -       امیدبخش، اسفندیار.(1384)."اقتصاد سیاسی نظام تجارت جهانی و تجارت خارجی ایران"،تهران: مؤسسه انتشاراتی روزنامه ایران -       انصاری، ابراهیم(1378).نظریه های قشربندی اجتماعی و ساختار تاریخی آن در ایران، اصفهان: نشر دانشگاه اصفهان -       بشیریه، حسین.(1386). عقل در سیاست، تهران: نگاه معاصر -       برمن، مارشال.(1379). تجربه مدرنیته، ترجمه مراد فرهاد پور، تهران: طرح نو -       بهنام، جمشید.(1375). ایرانیان و اندیشه تجدد، تهران: فرزان -       حاج یوسفی، امیر محمد.(1378).دولت، نفت و توسعه اقتصادی،تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی -    رئیس‌نیا ، رحیم.(1377).آخرین سنگر آزادی: مجموعه‌ی مقالات میر جعفر پیشه‌وری در روزنامه‌ی حقیقت، ارگان اتحادیه‌ی عمومی کارگران ایران ۱۳۰۱-۱۳۰۰ ، تهران: نشر و پژوهش شیرازه -       زمانی، هادی.(1386).موانع تکوین دولت مدرن و توسعه اقتصادی در ایران،  لندن: HZ Books -       غنی نژاد، موسی.(1377).تجدد طلبی و توسعه در ایران معاصر، تهران: مرکز -    قانعی راد، محمد امین.1388. "ناامنی هستی شناختی زندگی شهری در آثار روشنفکران ادبی"، مجله مطالعات اجتماعی ایران، سال سوم، (تابستان)شماره 2 -    محمدی فر، نجات. و روح الله محمدی.1391. "نقش دولت نفتی (رانتیر) در شکل‌گیری و ماهیت طبقهمتوسط جدید"، دوماهنامه چشم انداز ایران، (اسفند و فروردین) شماره 72 -       میرترابی، سعید.(1379).مسائل نفت ایران،تهران: قومس -       میرسپاسی، علی.(1387). دموکراسی یا حقیقت، تهران: طرح نو -       وکیلی ،محمدعلی .1388. "مطالعه رفتار مردم در انتخابات دهم"، روزنامه ابتکار،(19 اردیبهشت) شماره1467 -       هالیدی،فرد.(1358)،دیکتاتوری و توسعه سرمایه داری در ایران، ترجمه فضل الله نیک آیین، تهران: امیرکبیر منابع انگلیسی: -       Bill , James Allan. (1972).The politics of  Iran: Groups, Classes, and Modernization ,Columbus, Charles E. Merril Publishing company -       Bullough,Bonnie.( 1968) .Alienation among middle class Negroes, Los Angeles:University of California at Los Angeles -       Congressional Quarterly The Encyclopedia of Democracy. "Living Democracy Lesson Plan"(1996 ).1414 22nd street.N.W.Washington.D.C.20037(www.cq.com) -       Hajda,j.(1961).Alienation and integration of student intellectual, American Sociological review.XXVI -       lederer, Emil .( 1940). State Of The Masses ,N.Y: W.W. Norton & company, Publisher -       Lipset.S.M. (1961).Man, The Social Bases Of  Polities ,N.Y:DoubledagGarden City, -       Merton ,Robert.(1968). Adult Roles and Responsibilities, In N.S smelser (Ed), N.Y: personality and social systems -       Parker ,David. &. Walker ,Louise.(2012).Latin America's Middle Class: Unsettled Debates and New Histories,Rowman& Littlefield -       Ross,Michel L.(2001).Does oil Hinder Democracy?,In: world politic, Rutledge -       Schwartz, David.(1973). Political Alienation and Political Behavior, Transaction Publishers -       Seeman, Melvin. (1959).On The meaning of Alienation,  Washington: American sociological review -       simmel ,Georg . (1965) .Essays On Sociology, philosophy and Aesthetics, N.Y : Harper & Row _||_