2021-10-02T19:13:06Z https://socialstudy.ihcs.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=266

2014-03-21 10.30465

جامعه‌پژوهی فرهنگی جامعه پژوهی 2383-0468 2383-0468 1392 4 4 آرمان احمدی پویان احیایی شکاف نسلی، اگر چه امروزه بیشتر نمایان است، پدیده‌ای کهن و جزئی از زندگی بشر بوده است. از زمانی که انسان‌ها در تعاملات خود شیوه‌های گوناگونی اتخاذ کردند و ارتباطات اجتماعی به صورت گسترده‌ای برقرار شد، تفاوت در درونی‌کردن ارزش‌ها و هنجارها موجب جامعه‌پذیری ناهمسان شد و شکاف نسلی پدید آمد. پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان شکاف نسلی بین دانش‌آموزان دورة متوسطة شهرستان سراب و عوامل مؤثر در آن با روش پیمایشی انجام گرفته است. در این پژوهش به کمک فرمول نمونه‌گیری کوکران 300 نفر از دانش‌آموزان به شیوة نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. اعتبار محتوایی پرسش‌نامه را 5 نفر از اساتید بررسی کردند و روایی مورد نیاز هم با روش آلفای کرونباخ محاسبه شد. ضریب روایی برای شکاف نسلی برابر 83/0 است که نشان‌دهندة روایی بالای پرسش‌نامه است. در ضمن، از آزمون‌های T-test، F، هم‌بستگی پیرسون، و تحلیل رگرسیونی برای تجزیه و تحلیل داده‌ها هم استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد که رابطة معناداری بین متغیرهای دین‌داری، سرمایة فرهنگی، میزان استفاده از وسایل ارتباط جمعی، سرمایة اقتصادی، میزان تحصیلات پدران، و سن با شکاف نسلی وجود دارد، ولی جنسیت با شکاف نسلی رابطة معناداری را از خود نشان نداد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون چندمتغیرة تحقیق نشان داد حدود 21 درصد از تغییرات متغیر وابسته را متغیرهای مستقل پژوهش تبیین کرده‌اند شکاف نسلی سرمایة اقتصادی سرمایة فرهنگی دین‌داری وسایل ارتباط جمعی 2014 03 21 1 27 https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1212_6bb0fede4f5c810148825ed6686c63b0.pdf

2014-03-21 10.30465

جامعه‌پژوهی فرهنگی جامعه پژوهی 2383-0468 2383-0468 1392 4 4 محمدسعید ذکایی محمد فتحی نیا این مقاله روایت پربیننده‌‌ترین سریال‌‌های ایرانی را، با محوریت مسائل جوانان در فاصلة سال‌های 1383 تا 1393 و روابط بین‌‌نسلی (روابط جوانان و افراد بزرگ‌سال با تأکید بر والدین)، با بهره‌‌گیری از عناصر مدل لابوف بررسی می‌‌کند. یافته‌‌های این بررسی حاکی از آن است که سه الگوی توافق نسلی، تغییر نسلی (تفاوت، تزاحم، و تعامل هم‌زمان)، و شکاف یا گسست نسلی به صورت پنهان یا آشکار در سریال‌‌های مورد بررسی بازنمایی شده است. در این میان، تنها الگویی که در آن هم نگرش و رفتار جوانان و هم نگرش و رفتار افراد بزرگ‌سال در همة موارد خوب‌‌نمایی شده الگوی توافق نسلی است. علاوه بر این، در سایر الگوها نیز رفتارهای حاکی از احترام جوانان به افراد بزرگ‌سال (به رغم تفاوت ارزش‌‌های بنیادین) و رفتارهای حاکی از خیرخواهی بزرگ‌سالان برای جوانان، که به شیوه‌‌ای مناسب بروز یافته‌‌اند، خوب‌‌نمایی شده است. در موارد بدنمایی‌‌شده نیز مسئله به اشتباهات فردی جوانان یا افراد بزرگ‌سال نسبت داده شده که با نصیحت یا کمک فرد بزرگی فیصله یافته و در غیر این ‌‌صورت عواقب وخیمی داشته است. چنین رویکردی به روابط نسلی حاکی از آن است که صدا و سیما اهمیت این مسئلة اجتماعی را تا سطح مسئله‌ای فردی کاهش داده است. به‌‌نظر می‌‌رسد که این نحوة عمل در سریال‌‌های تلویزیونی تا حدی متأثر از سیاست‌های صدا و سیما در حوزة روابط بین‌‌نسلی باشد. سیاست‌هایی که با تأکید بر ممنوعیت «دسته‌‌بندی یا رودررو قراردادن نسل‌‌ها» و نیز «نمایش دعوا، مشاجرات، و اختلافات حاد خانوادگی (حتی در قالب طنز)» در سریال‌‌های تلویزیونی، بیشتر مایل به مسکوت‌‌گذاشتن این مسئله است تا پرداختن به ابعاد مختلف آن به عنوان یک مسئلة اجتماعی جوانان روابط بین‌‌نسلی سریال‌‌های تلویزیونی تحلیل روایت 2014 03 21 29 54 https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1213_cfd3a296a2cfa763b3223e017169ceb4.pdf

2014-03-21 10.30465

جامعه‌پژوهی فرهنگی جامعه پژوهی 2383-0468 2383-0468 1392 4 4 سیدابوتراب سیاهپوش «تداوم و عدم تداومِ» سنت‌های علمی قرون ‌‌میانه، و تأثیر آن‌ها در پیدایش و ظـهور رنسانس علمی، مسئله‌ای نسبتاً پیچیده است و به موضوعِ مناقشه‌ای جدی و دامنه‌دار بین دانشمندان و صاحب‌نظرانِ برجستة تاریخ علم در اوایل قرن بیستم بدل شده است. این مسئله از آن‌جا ناشی شد که برخی دانشمندان غربی به این باور رسیدند که آغاز و پیدایش رنسانس علمی صرفاً مدیون علم کلاسیک، زنجیره‌ای از کشفیات جدید و تحولات فکری، و دگرگونی در مفاهیم بنیادین است؛ از سوی دیگر بر این امر تأکید ورزیدند که نیرو و توان انقلاب علمی صرفاً از تصور جدیدی از طبیعت یا تصور جدیدی از روش خاص پژوهیدن در اسرار طبیعت برگرفته شده است. بر اساس این نظریه، مقوله‌ای به نام علم قرون ‌‌میانه ـ به طور اخص سنت‌های ‌‌علمی اسلامی ـ و استمرار و تداوم آن‌ها و همچنین نقش و تأثیرشان در پیدایش و شکل‌گیری رنسانس علمی بی‌معنی است. حال این سؤال مطرح می‌شود که «جایگاه علمی قرون ‌‌میانه در عالم علم از چه قرار بوده است؟» یا «در دورانی نسبتاً طولانی از قرون ‌‌میانه، که علم کلاسیک در غرب مسیحی در حال انحطاط به سر می‌برد، این سنت علمی در کجا و در چه نقطه‌ای از جهان، به‌جز پهنة وسیعی از حوزة تمدن اسلامی، پرورش یافت و بالید و سرانجام، با «استمرار و تداوم»، به‌صورت «انباشتی علمی» به غرب مسیحی انتقال یافت؟» مگر در آن‌جا (غرب مسیحی) نبود که دانشمندان غربی با «استادی‌یافتن» بر انبوهی از آثار و منابع علمی اسلامی و یونانی، و نقد و سنجش عالمانه و تحلیلی روش‌مندانه، حیات فکری و عقلانی آن سرزمین را از اساس تغییر دادند؟ بنابراین، علم کلاسیک و کشفیات و تحولات دوران نوزایی همة آن چیزی نیست که اسباب رنسانس علمی را فراهم کرد؛ از این‌رو، تداوم علمی قرون ‌‌میانه و به‌خصوص سنت‌های ‌‌علمی اسلامی، به‌منزلة بخش مهمی از مبانیِ رنسانس علمی، از جایگاه خاصی در این زمینه برخوردار است. تلاش این مقاله بر این است تا به برخی از عناصر سنت‌های ‌‌علمی اسلامی و تداوم و تأثیر آن‌ها ـ به‌منزلة دست‌مایة آغاز رنسانس ـ علمی بپردازد علوم اسلامی قرون ‌‌میانه تداوم و عدم تداوم علمی تأثیر و نفوذ علوم غرب لاتینی و رنسانس علمی 2014 03 21 55 77 https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1214_f5cc1ed24323c5d7c6b6b58b12cadbc4.pdf

2014-03-21 10.30465

جامعه‌پژوهی فرهنگی جامعه پژوهی 2383-0468 2383-0468 1392 4 4 اکبر علیوردی‌نیا سیمین ستاره هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش خانواده، مدرسه، و همالان در بزهکاری دانش‌‌آموزان شهر مشهد بوده است. روش تحقیق پیمایشی و ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسش‌نامه است. جامعة آماری تحقیق حاضر شامل دانش‌آموزان دبیرستانی سال سوم دبیرستان‌های ناحیة 5 شهر مشهد در سال تحصیلی 139۱ -139۲ بوده‌ است که درمجموع 400 نفر از آنان با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای متناسب به عنوان نمونة تحقیق انتخاب شده‌اند. چهارچوب نظری تحقیق نیز مبتنی‌بر سه نظریة پیوند اجتماعی، یادگیری اجتماعی، و برچسب‌زنی است. بر اساس یافته‌های پژوهش، متغیر باور در میان دانش‌‌آموزان پسر بیشترین قدرت تبیین‌‌کنندگی بزهکاری را داشته است. در صورتی که در میان دانش‌‌آموزان دختر، پیوند افتراقی بیشترین قدرت تبیین‌‌کنندگی بزهکاری را داراست. این یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که متغیر باور مهم‌ترین متغیری است که به طور معناداری قادر به تبیین و پیش‌‌بینی تغییرات بعد تخریب اموال، سرقت، تخلفات منزلتی، و مصرف مواد است. در مورد بعد خشونت نیز، متغیر پیوند افتراقی نسبت به سایر متغیرها از قدرت پیش‌‌بینی بیشتری برخوردار است بزهکاری دانش‌آموزان خانواده گروه همالان مدرسه 2014 03 21 79 103 https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1215_837080198449a32cd1556891385f6a26.pdf

2014-03-21 10.30465

جامعه‌پژوهی فرهنگی جامعه پژوهی 2383-0468 2383-0468 1392 4 4 سجاد فرجی عبدالله گیویان نعمت‌الله فاضلی این مقاله با هدف ترسیم کیفیت بازنمایی زندگی روزمرة ‌‌جوانان در تلویزیون ایران، از طریق بررسی بازنمایی زندگی روزمرة ‌‌جوانان در سریال فاصله‌ها و با بهره‌گیری از نظریات بازنمایی و انتقادی زندگی روزمره، انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که در سریال فاصله‌ها، بر اساس فن کلیشه‌سازی، برخوردی گزینشی و متعصبانه با زندگی روزمرة ‌‌جوانان صورت گرفته است و، ضمن گروه‌بندی جوانان به سنتی و مدرن، مرز میان «ما» و «آن‌ها» مشخص شده است. دیدگاه مسلط سریال پُرکردن فاصلة ‌‌ارزشی بین جوانان با هم‌نسلان خود و پدرانِ آرمان‌گراست. سریال، با تبلیغ فرهنگی علیه جوانان، آن‌ها را در موضع ضعف قرار می‌دهد و قصد سازمان‌دهی زندگی روزمرة ‌‌آنان را دارد. از سوی دیگر شاهد هستیم که، تحت‌تأثیر سیستم بر زیست‌جهان، کنش ارتباطی کنش‌گران جوانِ زندگی روزمره با هم‌نسلان خود و نهادهای اجتماعی دچار اختلال گشته است؛ جالب آن‌که هر کدام از نهادهای اجتماعی به شیوه‌ای مشابه با مسائل زندگی روزمرة ‌‌جوانان برخورد می‌کنند بازنمایی نشانه‌شناسی زندگی روزمرة ‌‌جوانان جوانان مدرن جوانان سنتی سیستم زیست‌جهان 2014 03 21 105 138 https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1216_127cb04aec182d81ead96bcadfd8bc15.pdf

2014-03-21 10.30465

جامعه‌پژوهی فرهنگی جامعه پژوهی 2383-0468 2383-0468 1392 4 4 وحید ‌‌قاسمی صمد ‌‌عدلی‌‌پور اگر‌‌چه ‌‌پیشرفت‌‌های ‌‌شگرف ‌‌فناوری ‌‌اطلاعات ‌‌و ‌‌ارتباطات ‌‌و ‌‌مظاهر ‌‌عینی ‌‌آن، ‌‌در ‌‌قالب ‌‌ابزارها ‌‌و ‌‌شیوه‌‌های ‌‌نوین ‌‌ارتباطی، ‌‌تحول ‌‌عمیقی ‌‌در ‌‌سطوح ‌‌مختلف ‌‌زندگی ‌‌اجتماعی ‌‌و ‌‌فعالیت‌‌های ‌‌روزمرة ‌‌افراد ‌‌‌‌ایجاد ‌‌کرده ‌‌است ‌‌و ‌‌به‌‌‌کارگیری ‌‌دستاوردهای ‌‌حاصل ‌‌از ‌‌این ‌‌فناور‌‌ی‌ها ‌‌در ‌‌جوامع ‌‌امروز ‌‌امری ‌‌اجتناب‌ناپذیر ‌‌است، ‌‌اما ‌‌آشنایی ‌‌و ‌‌علاقه‌مندی ‌‌آحاد ‌‌و ‌‌اقشار ‌‌مختلف ‌‌جامعه ‌‌به ‌‌این ‌‌پدیده‌‌های ‌‌نوین ‌‌و ‌‌به ‌‌تبع ‌‌آن ‌‌رواج ‌‌استفاده ‌‌از ‌‌آن‌ها ‌‌در ‌‌میان ‌‌گروه‌‌های ‌‌جامعه ‌‌به ‌‌علل ‌‌مختلف ‌‌یکسان ‌‌نخواهد ‌‌بود ‌‌و ‌‌درنتیجه مسئلة‌‌ ‌‌شکاف ‌‌دیجیتالی ‌‌به‌‌وجود ‌‌خواهد ‌‌آمد. ‌‌هدف ‌‌این ‌‌پژوهش ‌‌بررسی ‌‌ابعاد ‌‌مختلف ‌‌شکاف ‌‌دیجیتالی ‌‌و ‌‌عوامل ‌‌مؤثر در ‌‌آن ‌‌در ‌‌بین ‌‌دانشجویان ‌‌دانشگاه ‌‌اصفهان ‌‌است.‌‌ پژوهش ‌‌حاضر ‌‌به ‌‌صورت ‌‌پیمایشی ‌‌و ‌‌با ‌‌استفاده ‌‌از ‌‌پرسش‌‌نامة ‌‌محقق‌ساخته ‌‌صورت ‌‌گرفته ‌‌است. ‌‌نمونة‌‌ ‌‌آماری ‌‌این ‌‌پژوهش ۳۷۴ نفر است که با روش ‌‌‌‌نمونه‌گیری ‌‌سهمیه‌‌ای و استفاده ‌‌از ‌‌فرمول ‌‌کوکران ‌‌برای ‌‌14507 ‌‌دانشجوی ‌‌دانشگاه ‌‌اصفهان ‌‌به‌دست ‌‌آمد. ‌‌یافته‌های ‌‌پژوهش ‌‌حاکی ‌‌از ‌‌آن ‌‌است ‌‌که ‌‌جنس ‌‌و ‌‌درآمد از عوامل ‌‌تأثیرگذار در ‌‌شکاف ‌‌دیجیتالی ‌‌در ‌‌بین ‌‌دانشجویان به‌حساب نمی‌آیند. ‌‌افزایش ‌‌میزان ‌‌استفاده ‌‌از ‌‌کامپیوتر ‌‌و ‌‌اینترنت ‌‌به کاهش ‌‌شکاف ‌‌دیجیتالی ‌منجر می‌شود. ‌‌این ‌‌موضوع ‌‌دربارة ‌‌مشارکت ‌‌آنلاین ‌‌نیز ‌‌صادق ‌‌است. ‌‌در‌‌واقع، ‌‌هرچه ‌‌میزان ‌‌مشارکت ‌‌آنلاین ‌‌افراد ‌‌از ‌‌طریق ‌‌شبکه‌‌های ‌‌اجتماعی ‌‌مجازی، ‌‌ایمیل، ‌‌چت، ‌‌و ‌‌وبلاگ ‌‌بیشتر ‌‌می‌شود؛ ‌‌شکاف ‌‌دیجیتالی ‌‌کاهش ‌‌پیدا ‌‌می‌کند. ‌‌همچنین ‌‌یافته‌‌های ‌‌پژوهش حاکی از ‌‌تأثیر ‌‌اضطراب ‌‌ناشی ‌‌از ‌‌استفاده از کامپیوتر در ‌‌افزایش ‌‌شکاف ‌‌دیجیتالی است. ‌‌علاوه ‌‌بر ‌‌این، ‌‌میزان ‌‌اضطراب ‌‌ناشی ‌‌از ‌‌کار با کامپیوتر ‌‌در ‌‌بین ‌‌زنان ‌‌بیشتر ‌‌از ‌‌مردان ‌‌است ‌‌شکاف ‌‌دیجیتالی ‌‌مشارکت ‌‌آنلاین ‌‌دسترسی ‌‌فیزیکی ‌‌دسترسی ‌‌انگیزشی ‌‌دسترسی ‌‌مهارتی 2014 03 21 139 163 https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1217_629842dca4b7724570ca44f3ddb32b70.pdf

2014-03-21 10.30465

جامعه‌پژوهی فرهنگی جامعه پژوهی 2383-0468 2383-0468 1392 4 4 فرشته میرخشتی مقالة حاضر به بررسی حریم خصوصی بین همسران ایرانی اختصاص دارد. با توجه به این‌که موضوع حریم خصوصی در میان زوجین در ایران تاحدی ناشناخته مانده و نظرهای ابرازشده در این مورد به‌صراحت بیان نشده است، لذا تحقیق در این‌باره ضروری به‌نظر می‌رسد. به‌‌ویژه آن‌که این تحقیق بر آن است تا تأثیر حریم خصوصی در رابطة همسران را مشخص کند. تحقیق حاضر پیرامون جایگاه و کارکرد‌های حریم خصوصی شکل گرفته است. چهارچوب نظری بر مبنای نظریة تعامل‌گرایی، به عنوان گرایشی نظری در جامعه‌شناسی، مبتنی شده است و بر کنش و واکنش میان افراد و گروه‌ها تأکید دارد. در این پژوهش، از روش تحقیق کیفی ‌‌(نظریة مبنایی) استفاده شده و روش گردآوری اطلاعات بر اساس مصاحبة عمیق و مشاهده (50 مورد) بوده است. یافته‌ها حاکی از آن است که همة افراد حریم دارند. گسترة این حریم وسیع است و تلفن همراه، میزکار، مسائل مالی، خانواده ،گذشته، ارزش‌ها، باورها، خاطرات فرد، و ... را دربر ‌می‌گیرد. حریم امری نسبی است. حریم ریشه در باورهای فرد دارد. مهم‌تر این‌که حریم خصوصی عرصۀ تعاملات و تعارضات ‌‌بین همسران است و چگونگی آن به دو عامل بستگی دارد: میزان نفوذ‌پذیری و یا نفوذناپذیری ‌‌حریم خصوصی که پیامد نهایی ‌‌آن به یکی از دو الگوی ‌‌ابراز صمیمیت، اعتماد، و امنیت از یک‌سو و عدم صمیمیت، بی‌اعتمادی، و احساس ناامنی از سوی دیگر ‌‌در رابطه می‌انجامد. در این صورت است که رابطه‌ها به سمت آرامش و تداوم یا تشنج و تخریب پیش خواهند رفت حریم خصوصی رابطه بین همسران تعاملات/ تعارضات صمیمیت اعتماد بین همسران 2014 03 21 165 184 https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_1218_53cd65274bbe512a1e10e70bab82a2aa.pdf