جامعه‌پژوهی فرهنگی

جامعه‌پژوهی فرهنگی

مسئولیت مدنی نهادها و مؤسسات عمومی در سیل فروردین 1398 شیراز

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
2 استادیار گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز ، ایران.
3 استادیار گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز ، ایران
4 استادیار حقوق عمومی، گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
10.30465/scs.2025.51011.2966
چکیده
سیل فروردین ۱۳۹۸ شیراز یکی از ویرانگرترین حوادث طبیعی در تاریخ این شهر بود که منجر به جان باختن ۲۲ نفر، زخمی شدن بیش از ۱۰۰ نفر و خسارات مالی گسترده‌ای شد. این حادثه، به‌عنوان یک مسئله اجتماعی، ضعف‌های بنیادی در مدیریت شهری، تجاوز به حریم رودخانه‌ها و ناهماهنگی میان نهادهای عمومی را آشکار ساخت. این مقاله درصدد پاسخ به این پرسش است که مسئولیت مدنی نهادها و مؤسسات عمومی در وقوع و تشدید خسارات این سیل چگونه تبیین می‌شود. روش تحقیق به‌کاررفته در این پژوهش توصیفی و تحلیلی است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که شهرداری شیراز با اقداماتی مانند تغییر کاربری مسیل‌ها، ساخت‌وساز غیراستاندارد، عدم لایروبی مستمر و کوتاهی در اتخاذ تدابیر پیشگیرانه در وقوع این حادثه نقش داشته است. در کنار آن، شرکت آب منطقه‌ای فارس، ستاد مدیریت بحران و سایر نهادهای مرتبط نیز به دلیل کوتاهی در نظارت، عدم هماهنگی مؤثر و قصور در اجرای وظایف قانونی در تشدید خسارات مؤثر بوده‌اند. بررسی رابطه سببیت میان اقدامات دستگاه‌های مسئول و وقوع حادثه نشان می‌دهد که این رویداد نتیجه مشارکت تمامی نهادهای مرتبط در قالب اسباب عرضی بوده و مسئولیت بر اساس میزان تقصیر میان آن‌ها تقسیم می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Civil Liability of Public Institutions and Organizations in the April 2019 Flood in Shiraz

نویسندگان English

Tahereh M 1
Kourosh ostovar sangari 2
mohammad moghadamfard 3
hossein alaee 4
1 PhD student in Public Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Public Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran,
3 Assistant Professor, Department of Public Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran,
4 Assistant Professor, Department of Public Law, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran,
چکیده English

Introduction
The April 2019 flood in Shiraz stands as one of the most devastating natural disasters in the city's history, claiming 22 lives and injuring over a hundred, while causing widespread financial damage. This tragic event highlighted critical deficiencies in urban management, including encroachments on riverbeds and a lack of effective coordination among public institutions. This paper examines the civil liabilities of these entities, focusing on their roles in both the occurrence and exacerbation of the flood's impacts. Through a descriptive and analytical approach, the research assesses the legal and operational responsibilities of the involved institutions, emphasizing the potential for foreseeability and prevention of such disasters with better legal adherence and institutional collaboration.

Materials & Methods
The Materials & Methods section of the study employs a descriptive and analytical approach, focusing on evaluating the legal and operational responsibilities of the institutions involved in the management and exacerbation of the 2019 Shiraz flood.

Discussion & Result
The results indicate that the Municipality of Shiraz was primarily responsible due to non-standard actions like constructions on riverbeds and inadequate preventive measures. Additionally, the Fars Regional Water Company and Crisis Management Headquarters contributed significantly to the exacerbation of the damages through insufficient supervision and coordination. The study highlights that the disaster was foreseeable and could have been prevented with more stringent adherence to laws and enhanced coordination among institutions.

Conclusion
The study highlights the significant need for systemic reforms in urban management and disaster preparedness following the devastating flood in Shiraz. It points out that the Municipality of Shiraz did not adequately enforce building and environmental regulations, which significantly contributed to the flood's impact. Furthermore, the lack of effective coordination and oversight among various public agencies, including the Fars Regional Water Company and Crisis Management Headquarters, intensified the disaster’s effects. This research advocates for urgent improvements in regulatory compliance, infrastructure maintenance, and interagency collaboration to better protect urban areas from similar catastrophic events in the future. These steps are crucial for enhancing the resilience of cities and safeguarding the lives and properties of their inhabitants.

کلیدواژه‌ها English

Civil Liability of the Government
Shiraz Flood
Public Institutions and Organizations
Municipality
Compensation for Damages
احمدی بهرامی، حمید، ضمان قهری (۱۳۹۱). مسئولیت مدنی. چاپ اول. تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
استوار سنگری، کورش. (۱۳۹۸). بررسی ابعاد حقوقی سیل فروردین ۹۸ شیراز. فصلنامه گزارش، شماره ۹، صفحات ۱۰-۱۲.
امامی، محمد و استوار سنگری، کورش. (۱۴۰۳). حقوق اداری (جلد اول: شامل مباحث حقوق اداری ۱ و ۲). تهران: نشر میزان.
بادینی، حسن. (1402). فلسفه مسئولیت مدنی. تهران: شرکت سهامی انتشار.
جوان جعفری، محمدرضا، گرجی آذربایجانی، علی‌اکبر و نجات‌خواه مرتضی. (۱۴۰۰). مطالعه تطبیقی رابطه حقوق تأمین اجتماعی و مسئولیت مدنی. فصلنامه حقوق اداری، ۸(۱)، ۵۷-۷۶.
حاجی عزیزی، بیژن، جعفری، فیض‌الله و توکلی نهاد، رضا. (1401). اخلاقی بودن مسئولیت مدنی محض. مجله علمی حقوق خصوصی، 19(1)، 73-92
داوید، رنه؛ ژوفره اسپینوزی، کامی (۱۳۸۴). درآمدی بر حقوق تطبیقی و دو نظام بزرگ حقوقی معاصر. ترجمهٔ سید حسین صفایی. تهران: نشر میزان.
رحیمی، حبیب اله و طرف، فاطمه. (1397). بررسی ویژگی‌های عدالت مطلوب در ماده اول قانون مسئولیت مدنی ایران در مقایسه با نظریه‌ عدالت توزیعی جان راولز. پژوهش حقوق خصوصی، 7(25)، 59-88.
رحیمی، حبیب اله. (1397). تحولات مسئولیت مدنی دولت به سبب صدور و اجرای آرای قضایی با تصویب قانون مجازات اسلامی و قانون آیین دادرسی کیفری جدید. پژوهش حقوق عمومی، 20(59)، 168-191.
رستمی، ولی و بهادری جهرمی، علی. (1388). مسؤولیت مدنی دولت. پژوهش‌نامه حقوق اسلامی، 10(1)، 69-105.
زرگوش، مشتاق (1403). مسئولیت مدنی دولت (مبانی نظری). تهران: میزان
زرگوش، مشتاق. (۱۳۹۶). مسئولیت مدنی دولت (جلد دوم). تهران: نشر میزان. زرگوش، 1396: 221
سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، مرکز منطقه جنوب کشور (شیراز). (۱۳۹۸). گزارش مقدماتی سیل ۵ و ۶ فروردین ۱۳۹۸ شهر شیراز از دیدگاه زمین‌شناسی. تهران: سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
سربازیان اسفندآباد، مجید و زهیری، امیر. (1403). مبانی و آثار عدالت توزیعی در نظام مسئولیت مدنی. مطالعات تطبیقی حقوق کشورهای اسلامی، 2(3)، 89-104.
شهنیایی، احمد. (۱۳۹۲). مسئولیت مدنی دستگاه‌های دولتی ناشی از وضع مقررات خلاف قانون؛ کنکاشی در یک رأی وحدت رویه دیوان عدالت اداری. فصلنامه رأی، دوره دوم، ۱ (بهار، پیایی ۲).
صالحی مازندرانی، محمد. (1385). تأملی بر مسئولیت مدنی قاضی در اصل 171 قانون اساسی. حقوق اسلامی، 2(7)، 133-160.
صیقل، یزدان، بنی نعیمه، عیسی و ایرانی، امیر. (1398). جهت گیری سیاست کیفری بر مبنای دانش مخاطرات (مطالعه موردی: سیل فروردین 1398 در خوزستان و شیراز). مدیریت مخاطرات محیطی، 6(3)، 205-219.
عباسیان پور، مرضیه، ساعدی، بهزاد، آل بویه، علی. (۱۴۰۱). بررسی ابعاد اخلاقی مسئولیت مدنی دولت نسبت به زیست جهانی. اخلاق در علوم و فناوری، ۱۷(۴)، ۲۵-۳۱.
کریمی باصری، صادق و شهاب زاده، مرجان. (1401). شناسایی پیشران‌های مؤثر بر مدیریت بحران در بافت مرکزی شهر شیراز با رویکرد پدافند غیرعامل. مدیریت بحران، 11(ویژه نامه پدافند)، 127-148.
الماسی، نجادعلی و قاسمی، حمید. (1398). نگرشی انتقادی به چالش های حقوق عمومی مسئولیت مدنی حاکمیت تقنینی (قوۀ مقننه). مطالعات حقوق خصوصی، 49(1)، 1-16
مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی. (۱۳۹9). مجموعه گزارش‌های تخصصی سیل ‌های فروردین ۱۳۹۸ (گزارش دوم): سیل دروازه قرآن شیراز - گزارش کارگروه مخاطرات. تهران: مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی.
مرکز تحقیقات شورای نگهبان. (۱۳۸۱). مجموعه نظرات شورای نگهبان (جلد ۲). تهران: ناشر مرکز تحقیقات شورای نگهبان.
ملکی، علی و نجم سهیلی، فاطمه. (۱۴۰۰). جبران خسارت‌های شغلی متهمین بی‌گناه در نظام جزایی ایران. دو فصلنامه بین‌المللی تحقیقات حقوق قضایی، ۲، ۲۷۱۷-۱۱۳۲.
هاشمی، سید محمود، استوار سنگری، کورش، هاشمی، سید محمد و ضرابی، حمید. (۱۳۹۷). مسئولیت مدنی دولت ناشی از فقدان، نقص یا سوء کاربرد تجهیزات پزشکی. تحقیقات حقوقی بین‌المللی، ۱۱ (۴۲)، ۵۵-۸۰.
واعظی، سید مجتبی. (1394). معیار عمل حاکمیت در حقوق اداری ایران. مطالعات حقوقی، 7(2)، 199-220.
ولایی، علی، یاوری، اسدالله و گرجی ازندریانی، علی اکبر. (1401). در سودای مسئولیت‏ پذیری قانون‌گذار: درنگی بر مسئولیت مدنی ناشی از اعمال تقنینی. مطالعات حقوق تطبیقی، 13(2)، 887-912.
      Bagchi، A. (2008). Distributive Justice and Private Law. Hastings Law Journal
   Cane، P. (2014). Tort Law and Public Functions. In J. Oberdiek (Ed. ) Philosophical Foundations of the Law of Torts (First Edition، p. 149). Oxford University Press.
   Fairgrieve، D.، & Squires، D. (2019). The Negligence Liability of Public Authorities (2nd ed. ). Oxford University Press.
   Hofmann، H. C. H.، Rowe، G. C.، & Türk، A. H. (Eds. ). (2011). Administrative Law and Policy of the European Union. Oxford University Press.             
Perry، S. (2009). The Role of Right-Based Theory of Negligence Law. In A. Robertson & H. W. Tang (Eds. ) The Goals of Private Law. Hart Publishing.
   Smith، S. (2009). Unjust Enrichment: Nearer to Tort Than Contract. In Philosophical Foundations of Unjust Enrichment. Oxford University Press.
دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 60
تابستان 1405
تابستان 1405
صفحه 239-265

  • تاریخ دریافت 28 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 10 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 10 بهمن 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1405