Sociological Cultural Studies

Sociological Cultural Studies

The analysis of middle class members’ lifestyle evolutions in Tehran (1380-1400)

Document Type : .

Author
Reza Taslimi Tehrani
Assistant Professor of Sociology, Department of Sociology, Institute for Social and Cultural Research (ISCR), Tehran, Iran.
10.30465/scs.2025.51053.2969
Abstract
Introduction
Middle class in Iran has been considered as a controversial issue so that it has been described with quite different labels by social scientists. While some intellectuals reckon that it is the engine of development and modernization in Iran, others contemplate that it is a passive, egoistic, and consumer class. At that point, doing research about the distinctive Characteristics of middle class members' life style and their various capitals can be a significant issue. As I carry out my research thanks to Pierre Bourdieu’s theoretical perspective on social class and lifestyle, describing and analyzing economic, cultural, social, and symbolic capitals of middle class members will be a useful and practical purpose.
This research aims at describing and analyzing different qualities of middle class members’ lifestyle in 80s and 90s in Tehran and recognizing various aspects of their lifestyle evolutions. The main questions of the present article are: what were the features of middle class members' lifestyle and their evolutions in 80s and 90s in Tehran? What were the main elements which leaded to the evolutions of middle class members' lifestyle in 80s and 90s in Tehran?

Materials & Methods
To carry out my research and collect data I used life history and focus group methods. In this way, I interviewed 10 middle class members using life history and 5 middle class members using focus group. All interviews were semi-structured interviews. Samples were selected with the help of theoretical sampling, and the number of interviews was determined based on reaching to theoretical saturation. Furthermore, data was analyzed and interpreted with the help of the qualitative content analysis method. In such a way, I coded data and recognized main concepts and categories to find some specific patterns.

Discussion & Result
Based on the data which is extracted from interviews with middle class members, it is possible to recognize main categories and find patterns. Thus, it can be said that the main categories of the present research include: going to café and restaurant, buying clothes, travelling domestically and abroad, studying book and journals, watching TV, surfing the Internet, going to cinema, theater, and concert, listening to music, watching film and series at home, membership in groups, having friendship and family relationships, participating in different rituals, social status and prestige, income, ownership, and purchasing power, education, gender, age, marital status, and childbearing.
The findings of the present investigation indicate that middle class members were going to café, restaurant, cinema, theater and concert in 80s and early 90s more than in late 90s. In the same way, middle class members were buying clothes, traveling to domestic and foreign destinations, studying books and journals, watching TV, film and series, and listening to music in 80s and early 90s more than in late 90s. The same pattern can be seen about membership in groups, having friendship and family relationships, and participating in different rituals. In other words, interviewees in 80s and early 90s were attending in distinctive groups and rituals and were visiting their friends and family members more than in late 90s. In such a way, the interviews with middle class members demonstrate that these individuals had the higher level of social status and prestige and purchasing power in 80s and early 90s in comparison to the level of their social status and purchasing power in late 90s.

Conclusion
Thanks to the four kinds of capital which is recognized by Pierre Bourdieu, it can be possible to analyze the social trajectory of middle class members with regard to the evolution of their economic, cultural, social, and symbolic capitals in 80s and 90s. Then, it sounds that while the above-mentioned capitals of interviewees were increased in 80s and early 90s, the middle class interviewees encountered the declining trend in the amount of their capitals in 90s.
Generally speaking, each of the interviewees based on their distinctive habitus and their achieved capitals have occupied different positions in the fields of social class and power. They experienced a growing path in the fields of social class and power in 80s whereas they lost their older statuses and dropped to the lower positions in 90s.
Taking into account the reasons of interviewees’ lifestyle and capitals evolutions in 80s and 90s, most of them mentioned the evolution of economic and financial indexes, changing the social and cultural atmosphere, immigration and death of relatives and friends, Corona virus pandemic, getting marriage, childbearing, and getting older.
Based on the most of interviewees’ perspective, inflation and decrease in purchasing power can mainly explain the reduction of going to café, restaurant, cinema, theater, and concert, buying clothes, travelling, visiting relatives and friends, and participating in social rituals between middle class members in 90s. Moreover, in their viewpoint, immigration, death of relatives and friends, and Corona virus pandemic considerably reduced family and friendly relationships between middle class members in 90s.
Keywords
middle class
lifestyle
economic capital
cultural capital
social capital
symbolic capital
Subjects
آزاد ارمکی، تقی و ثقفی، مراد (1398) سخنرانی در نشست طبقه متوسط در نظریه اجتماعی معاصر، تهران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات                                                 
اباذری یوسف (1397) سخنرانی در نشست بررسی انتقادی رابطه اقتصاد و فرهنگ، تهران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
ابراهیم آبادی، حسین (1392) رویکردی میان رشته ای به سبک زندگی با نگاهی به جامعه ایران، مطالعات بین رشته ای در علوم انسانی، دوره 5، شماره 4، 33-54.
ازغندی، علی رضا و حسام قاضی، روژان (1392) ایستار ذهنی طبقه متوسط جدید و نقش آن در توسعه سیاسی جمهوری اسلامی ایران، مطالعات سیاسی، شماره 22.
اسکندریان، غلامرضا، جعفرزاده پور، فروزنده و زمانی، سیمین (1399) گونه شناسی الگوهای مصرف فرهنگی در میان نسل جوان، جامعه پژوهی فرهنگی، دوره 11، شماره 4، 28-1.
اشرف، احمد و عزیزی، بنو (1388) طبقات اجتماعی، دولت و انقلاب در ایران، ترجمه سهیلا ترابی فارسانی، تهران: نیلوفر.
بهداد، سهراب و نعمانی، فرهاد (1389) سی سال جابه­جایی طبقات اجتماعی در ایران، گفتگو، 17-53.
بحرانی، محمد حسین (1388) طبقه متوسط و تحولات سیاسی در ایران معاصر (1380-1320)، تهران: آگاه.
بوردیو، پی یر (1390) تمایز: نقد اجتماعی قضاوت های ذوقی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نشر ثالث.
بوردیو، پی یر (1381) نظریه کنش، ترجمه مرتضی مردیها، تهران: انتشارات نقش و نگار.
توحیدلو، سمیه (1401) بررسی انتقادی سبک زندگی دینی، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دوره 18، شماره 69، 101-131.
توحیدلو، سمیه و ذاکری، علیرضا (1400) «سبک زندگی در برنامه­های توسعه بعد از انقلاب: تعارض اقتصاد و فرهنگ؛ شکاف در سیاست»، جامعه پژوهی فرهنگی، سال 12، شماره 2، 25-53.
حسنی، محمد حسین، ذکایی، محمد سعید، طالبی، ابوتراب و انتظاری، علی (1396) مفهوم سازی سبک زندگی فرهنگی، جامعه پژوهی فرهنگی، سال 8، شماره 1، 23-44.   
حسینی، محمد رضا، نوابخش، مهرداد و رحیمی، زهرا (1398) بررسی جامعه شناختی تاثیر سبک زندگی بر پرخاشگری و وندالیسم شهری نوجوانان و جوانان استان لرستان، جامعه پژوهی فرهنگی، سال 10، شماره 2، 1-27.
خرمشاد، محمد باقر، کرد، فاضل (1398) اثربخشی طبقه متوسط جدید در تحقق مشارکت انتخاباتی در ایران (1376-1396)، جامعه شناسی سیاسی ایران، دوره 2، شماره 6، 79-109.
خویی، مهدی (1399) تحلیل مصرف فرهنگی جامعه ایران در تحلیل مصرف رسانه ای، به کوشش خیام عزیزی مهر، تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
ذکایی، محمد سعید و امیدی، مهدی (1399) دین و مصرف در زندگی روزمره شهری، جامعه پژوهی فرهنگی، سال 11، شماره 4، 59-86.
سراج زاده، سید حسین، باقری، لیلا (1396) تحلیل نظام مند پژوهش­های سبک زندگی بعد از دهه 80، مطالعات فرهنگ و ارتباطات، دوره 18، شماره 37، 131-162.
شمس الدین نژاد، مجید، طاهری، ابوالقاسم و ازغندی، علیرضا (1398) نقش طبقه متوسط جدید در توسعه سیاسی ایران پس از انقلاب با تاکید بر مولفه مشارکت سیاسی، مطالعات سیاسی، دوره 11، شماره 43، 23-45.                                                                             
شهریاری، حیدر (1400) تعارضات ایدئولوژیک طبقه متوسط جدید پس از انقلاب اسلامی، رهیافت­های سیاسی و بین المللی، دوره 12، شماره 4، 13-44.
رایت، الین اریک (1401) فهم طبقه، ترجمه محمد حسین بحرانی، تهران: آگاه.
رایت، الین اریک (1395) رویکردهایی به تحلیل طبقاتی، ترجمه یوسف صفاری، تهران: لاهیتا.
رضایی، محمد (1399) مطالعات مصرف فرهنگی، تحلیلی از زیست فرهنگی دانشجویی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
صادقی پور رودسری، محیا، علی محمدی، پریسا و معظمی، منوچهر (1399) ارزیابی عوامل کالبدی موثر بر الگوهای مصرف فرهنگی در مراکز خرید مطالعه موردی: مراکز خرید پالادیوم، کوروش و تیراژه در شهر تهران، معماری و شهرسازی آرمان شهر، دوره 13، شماره 30، 151-166.
صداقت، پرویز (1400) بسط و قبض طبقه متوسط در ایران، در کاموری، نازلی (1400) در میانه، در حاشیه (مجموعه مقالات)، زمانه مدیا.
عسکری پور، حبیب، کریمی مله، علی، توسلی رکن آبادی، مجید (1399) طبقه متوسط جدید و گذار به دموکراسی در جمهوری اسلامی ایران، سیاست پژوهی ایرانی، دوره 7، شماره 24.
عراقی، غلامرضا (1386) طبقه متوسط جدید و تاثیرات آن در دوره پس از انقلاب اسلامی، علوم سیاسی، شماره 38، 31-50.
فلیک، اووه (1391) درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمه هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
کاظمی، عباس، امیر ابراهیمی، مسرت (1400) مگامال­ها و مجتمع­های بزرگ تجاری در تهران، تهران: مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران.
کشفی، مینا، شریف زاده، محمد رضا و خویی، مهسا (1401) تحلیل جامعه شناختی آموزش موسیقی کلاسیک در ایران از نظرگاه پی یر بوردیو مورد مطالعه: ساز پیانو، جامعه پژوهی فرهنگی، سال 13، شماره 1، 105-124.
کلانتری، عبدالحسین و تسلیمی طهرانی، رضا (1393) تمایزات جامعه شناختی و جغزافیایی سبک زندگی در شهر تهران، مطالعات جامعه شناختی، دوره 20، شماره 2، 187-208.
کلانتری، عبدالحسین، رستمعلی زاده، ولی الله و نسیم افزا، اعظم (1392) تحصیلات و مصرف فرهنگی در شهر تهران، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 2، شماره 1، 111-131.
کرامپتون، رزماری (1398) طبقه و قشربندی اجتماعی، ترجمه هوشنگ نایبی، تهران: نشر نی.
گیدنز، انتونی (1385) تجدد و تشخص، ترجمه ناصر موفقیان. تهران: نشر نی.
مالجو، محمد (1400) مصرف بیشتر، رضایت کمتر، در کاموری، نازلی (1400) در میانه، در حاشیه (مجموعه مقالات)، زمانه مدیا.
مایلی، محمد رضا و خانجانی، جهانبخش (1397) طبقه متوسط جدید و توسعه حوزه عمومی در ایران (1376-1384)، سیاست، دوره 48 ، شماره 1، 123-142.
مسعودی، فریبا (1394) هدفمندسازی یارانه­ها و تاتیر آن بر طبقه متوسط جدید، سیاست، سال دوم، شماره 5، 71-88.
محمد­پور، احمد (1392) روش تحقیق کیفی، تهران: جامعه­شناسان.
مجیدی، حسن و رستم پور، محمد  (1396) رویکرد دولت به طبقه متوسط جدید در جمهوری اسلامی ایران (1368-1384)، مطالعات منافع ملی، شماره 8، 79-103.
مقدم فر، عطاالله (1397) تحول و جایگاه طبقه متوسط در ایران معاصر، تهران: آریابان           .
نیکفر، محمدرضا (1400) طبقه متوسط و لایه­های فقیر آن، در کاموری، نازلی (1400) در میانه، در حاشیه (مجموعه مقالات)، زمانه مدیا.
Bourdieu, Pierre (1984) Distinction, a Social Critique of Judgment of Taste, Translated by Richard Nice, London: Routledge & Keagen Paul.
Jenkins, Richard (1996) Pierre Bourdieu, London: Routledge.
Kouritzin, Sandra. G (2000) Bringing life to research: Life history research and ESL, TESL Canada Journal, 12 (2): 15-35.                             
Savage, Mike (2015) Social class in 21st century, Pelican.
Swartz, David (1997) Culture & Power: The sociology of Pierre Bourdieu. USA: University of Chicago Press.         
Turner, Jonathan H (1998) The structure of Sociological Theory, Wadsworth Publishing Company. 
Sociological Cultural Studies
Volume 17, Issue 3 - Serial Number 61
Autumn 2026
Autumn 2026
Pages 191-219

  • Receive Date 21 January 2025
  • Revise Date 15 April 2025
  • Accept Date 15 April 2025
  • Publish Date 22 November 2026