Sociological Cultural Studies

Sociological Cultural Studies

Representation of Political and Social Thoughts in Artworks During Fath-Ali Shah' Reign

Document Type : .

Authors
seyedjavad miri 1
Hakimeh Shariatnia 2
1 Professor of Sociology, Institute of Human Sciences and Cultural Studies
2 Master of art
10.30465/scs.2024.45270.2724
Abstract
Introduction
Throughout the history of Iran, virtually every royal dynasty sought to legitimize its rule by drawing upon established historical traditions and cultural conventions. The reign of Fatḥ-ʿAlī Shāh, heir to the Qajar dynasty, began at a time when Āghā Muḥammad Khān had already established a relatively stable kingdom and left behind treasuries filled with jewels and treasures acquired during military campaigns, particularly those associated with India (Diba, 1999: 433). Fatḥ-ʿAlī Shāh realized that the exercise of power and the acquisition of legitimacy required more than military strength; they demanded intellectual, cultural, and sociological foundations. His understanding of Iranian history and culture convinced him of the practical significance of art and literature in preserving and sustaining his sovereignty. Consequently, he shifted a considerable portion of court activities from the sphere of military elites to men of letters and artists, employing art and literature as effective instruments for strengthening his political and social authority both domestically and internationally.

Materials & Methods
This study is based on content analysis of both textual and visual sources, including coins, rock reliefs, and, most importantly, oil paintings on canvas. Historical chronicles and contemporary accounts from the reign of Fatḥ-ʿAlī Shāh serve as primary references. First, key concepts and components rooted in the traditions of ancient Iranian kingship are identified. Subsequently, the manner in which these concepts were systematically manifested in the artistic productions of the Fatḥ-ʿAlī Shāh period is examined. To this end, primary sources of Qajar historiography and the dominant socio-political discourse of Fatḥ-ʿAlī Shāh’s court were studied. The artistic works- especially court portraits-were then analyzed to explore the relationship between the political ideology of the monarch and his court and its visual representation in art, highlighting the shared dimensions of textual and visual narratives.
Discussion and Results
The sources from which governments derive legitimacy are generally defined and justified according to the cultural traditions and social values of a given society. In the history of Iranian political thought, the establishment of kingship was initially based on the successful acquisition of power, often regardless of other considerations. Āghā Muḥammad Khān exemplified this principle. Through force, diplomacy, and continuous military campaigns aimed at consolidating control, suppressing internal revolts, and establishing order, he successfully founded the Qajar dynasty. As a result, he rarely relied upon broader historical and cultural traditions to validate the legitimacy of his rule.
The situation, however, changed during the reign of the second Qajar monarch. Owing to the particular political and social circumstances of his era, Fatḥ-ʿAlī Shāh recognized the importance of symbolic and cultural forms of legitimacy. Among the artistic productions of his reign, court portraits and royal representations occupy a special position. Aware of the persuasive power of visual imagery and its propagandistic potential, Fatḥ-ʿAlī Shāh deliberately employed court portraiture to advance his political objectives. The transnational visual language of images enabled him to communicate messages of authority and sovereignty effectively, both within and beyond Iran’s borders. Consequently, he became a major patron of painting at the royal court.
The portraits of Fatḥ-ʿAlī Shāh carried profound symbolic meanings. Despite being produced over a period of thirty-seven years, they maintained remarkably consistent visual conventions and iconographic standards. He may be regarded as one of the few Iranian rulers who fully understood the political and propagandistic potential of art and employed it systematically. Through these images, he sought to place himself within the lineage of the great monarchs of pre-Islamic Iran, thereby fostering a sense of historical continuity and political legitimacy. At the same time, he cultivated a form of socio-political identification among his subjects. Influenced by contemporary European cultural trends, he also redirected the development of Iranian painting toward objectives that served the interests of the monarchy, leaving a lasting impact on the visual culture of Iran.
Conclusion
Within the Iranian monarchical tradition, the king was expected not only to be a capable ruler and statesman but also a cultivated patron of arts and culture. From the Iranian cultural perspective, adherence to traditions and appreciation of artistic pursuits could reinforce the social standing of the monarch alongside his political authority. Just as one could attain justice through personal effort, one could also emulate and embody ideal kingship through the adoption of recognized cultural models. Consequently, art has always occupied an important place within Iranian political and social discourse.
Moreover, by presenting its own cultural and artistic practices as exemplary, the royal court functioned as a central institution capable of disseminating its political and cultural ideology throughout society. In this way, society was gradually drawn into a form of cultural hegemony guided by the court and became increasingly aligned with its values and representations.
Given the distinctive significance and function of art and visual imagery during the reign of Fatḥ-ʿAlī Shāh, the present study has sought to explain how the second Qajar monarch utilized artistic media-particularly painting and court portraiture-to legitimize his rule among courtiers and the broader population, while simultaneously projecting the magnificence and grandeur of his monarchy to both Eastern and Western rivals.
Keywords
Qajar Reign
Fath-Ali Shah
Politic
Power
Imperial َArt
Subjects
آبراهامیان، یرواند.1386. ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی.
آرین پور، یحیی. 1372. از صبا تا نیما، تهران: زوار.
آصف، محمدهاشم آصف. 1380. رستم التواریخ، به کوشش عزیزالله علیزاده، تهران: فردوس.
آوری، پیتر و دیگران. 1388. تاریخ ایران (دورۀ افشار، زند و قاجار) از مجموعه تاریخ کمبریج، ترجمه‌ی مرتضی ثاقب فر، تهران: جامی.
اس. جی. فالک. 1393. شمایل‌نگاری ایران، ترجمه‌ی علیرضا بهارلو، تهران: نشر پیکره.
اعتضادالسلطنه، علیقلی میرزا. 1370. اکسیرالتواریخ، به اهتمام جمشید کیانفر، تهران: ویسمن.
اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان. 1370. تاریخ منتظم ناصری، به تصحیح محمداسماعیل رضوانی، تهران:
دنیای کتاب.
اعتمادالسلطنه، محمد حسن خان. 1380. ماثر و الآثار، چهل سال تاریخ ایران، ت : ایرج افشار، تهران :
اساطیر .
اعتمادالسلطنه، محمد حسن خان. 1367. مرآت البلدان، تصحیح عبدالحسین نوایی و میر هاشم محدث،
تهران: مؤسسه انتشارات وچاپ دانشگاه تهران .
اعتماد السلطنه، محمد حسن خان. 1350. روزنامة خاطرات، تهران : امیرکبیر .
امانت، عباس. 1383. قبله عالم: ناصرالدین شاه قاجار و پادشاهی ایران، ترجمۀ حسن کامشاد، تهران: کارنامه و مهرگان.
بنتان، آگوست. 1354. سفرنامه بنتان، ترجمه منصوره اتحادیه، تهران: سپهر.
تانکوانی، ژی. ام. 1383. نامه‌هایی درباره ایران و ترکیه آسیا؛ سفرنامه ژی. ام تانکوانی، ترجمه‌ی علی اصغر سعیدی، تهران: چشمه.
تره زل. (بی تا). یادداشت‌های ژنرال تره زل، به اهتمام ژنرال ژ. ب. دوما فرانسوی، ترجمه عباس اقبال، تهران:
مطبعه خورشید.
جهانگیرمیرزا. 1370. تاریخ نو، به سعی و اهتمام عباس اقبال، تهران: علم.
حبیب آبادی، میرزامحمدعلی معلم. 1370. مکارم الآثار در احوال رجال، اصفهان: وزارت فرهنگ و هنر استان اصفهان.
حسن گل محمدی، فتحعلی شاه قاجار. 1370. دیوان کامل اشعار فتحعلی شاه قاجار، تهران: اطلس.
حقیقت، عبدالرفیع. 1384. تاریخ هنرهای ملی و هنرمندان ایرانی (از مانی تا کمال الملک)، تهران : کومش .
خاوری شیرازی، میرزافضل الله. 1370. تاریخ ذوالقرنین، تصحیح ناصر افشارفر، تهران: وزارت فرهنگ و
مرکز اسناد مجلس.
خلیلی، ناصر و رنویت استفان. 1383. گرایش به غرب(در هنر قاجار، عثمانی و هند)، ترجمه پیام بهتاش، جلد ششم از گزیده ده جلدی مجموعه هنر اسلامی، تهران: کارنگ.
خورموجی، محمدجعفر. 1363. حقایق الاخبار ناصری، به کوشش حسین خدیوجم، تهران: نی.
رویین، پاکباز. 1378. دایرةالمعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر
دنبلی، عبدالرزاق مفتون. 1383. مآثرالسلطانیه، تصحیح و تحشیه غلامحسین زرگری نژاد، تهران: روزنامه
ایران.
دیالافوا، مادام. 1361. سفرنامه دیالافوا، ترجمه‌ی بهرام فر هوشی، تهران : کتابفروشی خیام.
ذکاء، یحیی. 1354. نگاهی به نگارگری ایران در سده های 11 و 17ق، تهران: انتشارات مخصوص دفتر فرح پهلوی.
ساروی، محمدتقی. 1371. تاریخ محمدی؛ احسن التواریخ، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران: امیرکبیر.
سپهر، محمدتقی لسان الملک. 1377. ناسخ التواریخ، به اهتمام جمشید کیانفر، تهران: اساطیر.
سریع القلم، محمود. 1390. اقتدارگرایی ایرانی در عهد قاجار، تهران: انتشارات فرزان.
سعدی. 1372. کلیات سعدی: نصیحه الملوک، نسخه محمدعلی فروغی، تهران: نشر محمد.
سودآور، ابوالعلاء. 1380. هنر دربارهای ایرانی، ترجمه‌ی ناهید شمیرانی . تهران : کارنگ.
شمیم، علی اصغر. 1384. ایران در دوره سلطنت قاجار، چاپ یازدهم، تهران: مدبر.
صبا، ملک الشعرا فتحعلی خان. 1340. دیوان ملک الشعراء صبا، به تصحیح و اهتمام محمدعلی نجاتی، تهران:
اقبال.
طباطبایی فر، محسن. 1384. نظام سلطانی از دیدگاه اندیشه سیاسی شیعه (دوره صفویه و قاجاریه)، تهران: نی.
عالم، عبدالرحمن. 1390. بنیادهای علم سیاست، تهران: نشر نی.
عضدالدوله، سلطان احمدمیرزا. 1376. تاریخ عضدی، با توضیحاتی از عبدالحسین نوایی، تهران: علم.
فیرحی، داود. 1383. قدرت، دانش و مشروعیت در اسلام (دورۀ میانه)، تهران: نی.
کرزن، جرج.ن. 1362. تاریخ ایران، ترجمه‌ی غلامعلی وحید مازندرانی، تهران: علمی فرهنگی.
کعبی، شیخ هاشم. 1390.  اعلان جهاد علیه روسها، در مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه دورۀ قاجار، به کوشش محمدحسن رجبی (دوانی)، تهران: نی.
کوتزبوئه، موریس دو. 1365. مسافرت به ایران، ترجمه محمود هدایت، تهران: جاویدان.
لمبتون، آ.ک.اس. 1375. ایران عصر قاجار، ترجمه‌ی سیمین فصیحی، تهران: جاودان خرد.
مروزی، میرزامحمدصادق. 1386. تحفة عباسی، در سیاست نامه‌های قاجاری: رسائل سیاسی، گردآوری و تصحیح و تحشیه غلامحسین زرگری‌نژاد، تهران: موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
مستوفی، عبدالله. 1375. شرح زندگانی من؛ تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه، تهران: هرمس.
مسعودی، ابوالحسن علی بن حسن. 1360. مروج الذهب، ترجمه‌ی ابوالقاسم پاینده، تهران: علمی و فرهنگی .
ملکم، سرجان. 1380. تاریخ کامل ایران، ترجمه‌ی میرزااسماعیل حیرت، تهران: افسون.
موریه، جیمز. 1386. سفرنامه جیمز موریه، ترجمه‌ی ابوالقاسم سری، تهران: توس.
نجفی، شیخ جعفر (کاشف الغطاء). 1390. اعلان جهاد علیه روسها، در مکتوبات و بیانات سیاسی و اجتماعی علمای شیعه دورۀ قاجار، به کوشش محمدحسن رجبی، تهران: نی.
نراقی، ملااحمد، 1367: شؤون فقیه، ترجمه سیدجمال موسوی، تهران: بعثت.
ـــــــــــ . 1380. معراج السعاده، قم: قائم آل محمد.
نفیسی، سعید. 1364. تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در دوره معاصر، تهران: بنیاد.
واتسن، رابرت گرانت. 1340. تاریخ قاجار، ترجمه‌ی عباسقلی آذری، بی‌جا: بی‌تا.
هدایت، رضاقلی خان. 1380. تاریخ روضةالصفای ناصری، به کوشش جمشید کیانفر، تهران: اساطیر.
Chayegan, D. (1331), “Dechirure” in: Debat, Gallimard, No. 42, Paris.
Colin, Meredith (1971), "Early Qajar Administration. An Ananlysis of its Development and Functions", Iranian Studies.
Sims, Eleanor (2002), Peerless Images, New York: Yale University Press. Diba, Layla S., with Maryam Ekhtiar. Royal Persian Painting: The Qajar Epoch, 1785–1925. Brooklyn, NY: Brooklyn Museum of Art with I.B. Tauris, 1998 Raby, Julian. Qajar Portraits: Figure Paintings from Nineteenth Century Persia. Brooklyn, NY: I.B. Tauris, 1999. Floor Willem. Wall Paintings and Other Figurative Mural Art in Qajar Iran, Mayda Gavin Hambly, "Agha Mohammad and the Establishment of the Qajar Dynasty," Royal Central Asian Journal, 50 (1963), Hamid Algar, Religion and State in Iran, 1785-1906: The Role of the Ulama in the Qajar Period. Berkeley and Los Angeles, 1969.
Gavin Hambly, "The Traditional Iranian City in the Qajar Period," in Peter Avery, Gavin Hambly, and Charles Melville, op. cit. Malcolm Yapp, "Two British Historians of Persia," in Historians of the Middle East, London, 1962. John Malcolm, the History of Persia, London, 1815, Vol. 2. Jan Rypka, History of Iranian Literature, Dordrecht, 1956. Colin Meredith, "Early Qajar Administration. An Analysis of its Development and Functions," Iranian Studies, (Spring-summer 1971). Henri Masse, ibid; and Z. Bahrani, "Assault and Abduction: The Fate of the Royal Image in the Ancient Near East," Art History 10, no. 3 (September 1995). Floor, Willem, Wall Paintings and Other Figurative Mural Art in Qajar, Mazda Publisher, 2005. W. Robinson, “The Court Painters of Fath Ali Shah,” ERETZ-ISRAEL 7, 1963, pp. 94-105.
Raby, Julian. Qajar Portraits, Azimuth Editions in association with the Iran Heritage Foundation.
David Freedberg, The Power of Image, Chicago, 1989, pp.338-40.
J. A. Lerner, "Rock Relief of Fath 'Ali Shah in Shiraz." Ars Orientalis 21 (1991), fig. 8
Sociological Cultural Studies
Volume 17, Issue 2 - Serial Number 60
Summer 2026
Spring 2026
Pages 541-566

  • Receive Date 22 April 2023
  • Revise Date 09 May 2023
  • Accept Date 02 October 2024
  • Publish Date 23 August 2026