جامعه‌پژوهی فرهنگی

جامعه‌پژوهی فرهنگی

دیالکتیک تعلیق و عاملیتِ زیرپوستی؛ الگوی مفهومی بازسازی سرمایه اجتماعی و قرارداد اجتماعی در ایرانِ پساجنگ

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده
عضو هیات علمی پژوهشکده مطالعات اجتماعی
10.30465/scs.2026.55380.3199
چکیده
رخداد جنگ دوازده‌روزه خرداد ۱۴۰۴ به مثابه یک نقطه گسست ساختاری، رژیم زمان‌مندی و ثبات نهادی زیست‌جهان ایرانی را درگیر وضعیتی از «تعلیق مزمن» ساخت. مسئله محوری این پژوهش، تبیین دیالکتیک میان تعلیق ساختاری و عاملیت زیرپوستی و ارائه الگویی مفهومی برای گذار از شکنندگی به «پادشکنندگی» از طریق بازنگری در قرارداد اجتماعی است. با اتخاذ رویکرد کیفی تفسیرگرایی انتقادی و روش «تحلیل مضمون بازتابی»، پیکره‌ای متشکل از ۹۰ متن نخبگانی (۶۰ سخنرانی در نشست‌های انجمن جامعه‌شناسی ایران به عنوان گفتمان غیررسمی و ۳۰ سند و یادداشت راهبردساز حاکمیتی به عنوان گفتمان رسمی) واکاوی شد. یافته‌ها در قالب مدلی سه‌لایه‌ای صورتبندی شدند: لایه اول، وضعیت تعلیق کلان (در ابعاد زمان، فضا، امنیت و معنا)؛ لایه دوم، مفصل‌بندی میان عاملیت حماسی-تکلیفی رسمی و عاملیت زیستی-مدنیِ زیرپوستی در بطن جامعه؛ و لایه سوم، سنتز نهایی حول محور بازگشت به «ایران» و ملی‌گرایی مدنی. برآیند این الگو نشان می‌دهد که پایداری و توسعه در ایران پساجنگ، در گرو گذار از حکمرانی دستوری، مهار بی‌ثبات‌کاری، برچیدن گزینش‌های حذفی، تکثر روایی و استقرار قرارداد اجتماعی مشارکتی از پایین است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Dialectic of Suspension and Sub-surface Agency: A Conceptual Model for Rebuilding Social Capital and the Social Contract in Post-War Iran

نویسنده English

Somayeh Tohidlou
assistant professor of social studies
چکیده English

The twelve-day war of June 2025 ruptured the institutional stability and temporal continuum of the Iranian life-world, precipitating a chronic state of suspension. This study examines the dialectic between structural suspension and sub-surface agency to conceptualize a systemic transition from fragility to antifragility through a bottom-up repair of the social contract. Employing Reflexive Thematic Analysis within a critical interpretivist paradigm, the inquiry analyzes 90 elite texts comprising 60 symposium addresses from the Iranian Sociological Association (the unofficial/critical corpus) and 30 strategic policy formulations (the official/governance corpus). The resulting model operates across three tiers: (1) the macro-state of suspension across temporal, spatial, and epistemological dimensions; (2) the intermediary articulation of agency, contrasting duty-bound mobilization with civic-vital mutual aid; and (3) a synthesis anchored in civic nationalism and the idea of "Iran". Findings indicate that systemic antifragility hinges on narrative plurality, distributive justice, and an inclusive social contract.

کلیدواژه‌ها English

Twelve-Day War
State of suspension
Agency
Social contract
Antifragility
Reflexive Thematic Analysis

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 21 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 12 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 18 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 21 شهریور 1405
  • تاریخ انتشار 21 شهریور 1405