جامعه‌پژوهی فرهنگی

جامعه‌پژوهی فرهنگی

از مخاطب تا کنشگر: ارائه الگوی مفهومی دیپلماسی فرهنگی دانش‌آموزمحور در نظام آموزش‌وپرورش ایران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده
گروه مشارکت ها و ارتباطات، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، تهران، ایران.
10.30465/scs.2026.55784.3227
چکیده
تحولات ارتباطی و گسترش تعاملات فرهنگی فرامرزی، ضرورت بازتعریف نقش دانش‌آموزان از مخاطبان فرهنگی به کنشگران بین‌فرهنگی را برجسته ساخته است. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی مفهومی دیپلماسی فرهنگی دانش‌آموزمحور در نظام آموزش‌وپرورش ایران انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون بازاندیشانه انجام گرفت. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۵ نفر از صاحب‌نظران حوزه‌های ارتباطات، دیپلماسی فرهنگی، مطالعات فرهنگی، برنامه‌ریزی درسی و مدیریت فرهنگی و رسانه‌ای بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و راهبرد حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و براساس رویکرد براون و کلارک تحلیل شدند. یافته‌ها شش مضمون اصلی شامل «خودآگاهی و روایتگری فرهنگی»، «شایستگی ارتباطی بین‌فرهنگی»، «عاملیت ارتباطی دانش‌آموز»، «زیست‌بوم تربیتی کنشگری»، «فضاهای تعامل و مبادله بین‌فرهنگی» و «حکمرانی ارتباطات فرهنگی دانش‌آموزی» را آشکار ساخت. نتایج نشان داد گذار به کنشگری بین‌فرهنگی، فرایندی تدریجی و تعاملی است که در آن شایستگی‌های فرهنگی و ارتباطی، با پشتیبانی بسترهای تربیتی و نهادی، به عاملیت، مبادله معنا و رابطه‌سازی بین‌فرهنگی تبدیل می‌شوند. الگوی پیشنهادی بر نقش مدرسه در پرورش کنشگران مسئول بین‌فرهنگی از طریق تقویت شایستگی‌ها، گفت‌وگو و مشارکت فعال تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

From Audience to Agent: A Conceptual Model of Student-Centered Cultural Diplomacy in Iran’s Education System

نویسنده English

ali jafari
Department of Partnerships and Communications, Institute for Education Studies, Educational Research and Planning Organization (ERPO), Tehran, Iran.
چکیده English

Contemporary communication transformations and expanding cross-border cultural interactions have highlighted the need to redefine students’ roles from cultural audiences to intercultural agents. This study aimed to develop a conceptual model of student-centered cultural diplomacy within Iran’s education system. Employing an applied qualitative design, the study used reflexive thematic analysis. Participants comprised 15 experts in communication studies, cultural diplomacy, cultural studies, curriculum planning, and cultural and media management, selected through purposive maximum variation sampling. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed following Braun and Clarke’s approach. Six overarching themes were identified: cultural self-awareness and storytelling, intercultural communicative competence, student communicative agency, the educational ecosystem for agency development, spaces for intercultural interaction and exchange, and governance of student cultural communication. Findings indicated that the transition toward intercultural agency is a gradual, interactive process through which cultural and communicative competencies, supported by educational and institutional structures, foster agency, meaning exchange, and intercultural relationship-building. The proposed model highlights schools’ role in developing responsible intercultural agents through enhanced competencies, dialogue, and active participation.

کلیدواژه‌ها English

Cultural Diplomacy
Student-Centered Cultural Diplomacy
Intercultural Communication
Student Communicative Agency
Intercultural Agency

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 17 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 19 شهریور 1405
  • تاریخ بازنگری 17 آبان 1405
  • تاریخ پذیرش 17 آبان 1405
  • تاریخ انتشار 17 آبان 1405