جامعه‌پژوهی فرهنگی

جامعه‌پژوهی فرهنگی

نسبت سیاست قومی و همگرایی ملی در دوران پهلوی و دوران جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آاد اسلامی، اهواز، ایران
2 استادیارگروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران
3 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد اندیمشک، دانشگاه آزاد اسلامی، اندیمشک، ایران
4 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز، اهواز، ایران
چکیده
تنوع قومی یکی از ویژگی‌های ایران در طول تاریخ بوده است. همین ویژگی باعث شده است تا همواره یکی از مسائل پراهمیت نحوه مدیریت این تنوع قومیتی و مذهبی بوده است. به همین منظور ذهنیت سیاست‌گذار معطوف به این چالش بوده است که مدیریت تنوع و تضادهای قومی باید به سمت و سوی یکسان‌سازی و حل شدن هویت قومی در هویت ملی باشد یا باید هویت قومی به موازات هویت ملی قرار گیرد. در همین راستا مقاله حاضر با تمرکز بر سیاست‌گذاری قومی در ایران معاصر از سوی دولتهای پهلوی و جمهوری اسلامی و با به کارگیری روش توصیفی و تحلیلی به دنبال تحلیل نسبت سیاست قومی دولت و همگرایی ملی می‌باشد.به همین منظور سوال اصلی مقاله به این شرح است : سیاست‌گذاری قومیتی در دوران پهلوی (اول و دوم) و جمهوری اسلامی ایران چه نسبتی با همگرایی ملی داشته است؟ در پاسخ به این سئوال و در قالب فرضیه مقاله باید گفت سیاست‌گذاری قومی پهلوی با ابتنا بر رویکرد همانندسازی قومی، باعث تضعیف همگرایی ملی گردید ولی در نقطه مقابل سیاست‌گذاری قومی جمهوری اسلامی با رویکرد تکثرگرا باعث تقویت همگرایی ملی شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The ratio of ethnic politics and national integration in the era of Pahlavi and the era of the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

gholamhosein saeminia 1
feredoun akbarzadeh 2
farzad navididnia 3
Shiva jalalpoor 4
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد اهواز، دانشگاه آاد اسلامی، اهواز، ایران
2 Assistant Professor, Department of Political Science, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran
3 Assistant Professor, Department of Political Science, Andimshek Branch, Islamic Azad University, Andimshek, Iran
4 Assistant Professor, Department of Political Science, Islamic Azad University, Ahvaz Branch, Ahvaz, Iran
چکیده English

Ethnic diversity has always been one of the most important issues of how to manage this ethnic and religious diversity. For this reason, the mentality of the policy maker has been focused on the challenge that the management of diversity and ethnic conflicts should be towards the assimilation and dissolution of the ethnic identity in the national identity, or the ethnic identity should be placed parallel to the national identity. In this regard, the present article focuses on ethnic policy-making in contemporary Iran by the Pahlavi and Islamic Republic governments, and by applying the descriptive and analytical method, seeks to analyze the relationship between the government's ethnic policy and national integration. For this reason, the main question of the article It is explained as follows: What was the relationship between ethnic politics during the Pahlavi era (first and second) and the Islamic Republic of Iran with national integration? In response to this question and in the form of the article's hypothesis, it should be said that Pahlavi's ethnic policy based on the approach of ethnic identification has weakened national integration, but on the opposite point, the Islamic Republic's ethnic policy with a pluralist approach has strengthened national integration.

کلیدواژه‌ها English

Ethnic politics
assimilation
pluralism
national integration
Pahlavi
Islamic Republic of Iran
آبراهامیان، یرواند (1389). ایران بین دو انقلاب. ترجمه احمد گل­محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی
بشیریه، حسین (1383). موانع توسعه سیاسی در ایران، تهران: گام نو
بشیریه، حسین(1382).عقل در سیاست،سی و پنج گفتار در فلسفه، جامعه شناسی و توسعه سیاسی، تهران: نگاه معاصر.
چلبی، مسعود (1378). بررسی هویت قومی و رابطه آن با هویت جامعه­ای، تهران: وزارت کشور
حاجیانی،ابراهیم (1380). الگوی سیاست قومی در ایران، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 11 و 12، 138-119.
حسینی، سیدقاسم. (1383).نسبت هویت ایلی و هویت قومی در ایلات و عشایر ایران. فصلنامه مطالعات ملی، 5(19)، 83-102.
حق پناه، جعفر. (1394). سیاست­گذاری قومی در جمهوری اسلامی ایران؛ چگونگی، فرایند و عوامل مؤثر بر تدوین. سیاستگذاری عمومی، 1(2)، 69-88. doi: 10.22059/ppolicy.2015.57160
صالحی­امیری،سیدرضا(1388). مدیریت منازعات قومی در ایران، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
طباطبایی،سیدجواد (1394). زوال اندیشه سیاسی در ایران تهران : مینوی خرد.
طباطبایی،سیدجواد (1399). تاریخ اندیشه سیاسی در ایران، تهران، مینوی خرد
طباطبایی،سیدجواد (1400 الف). تاملی درباره ایران؛ دیباچه ای بر نظریه انحطاط ایران (جلد نخست)، چاپ پنجم، تهران : مینوی خرد.
طباطبایی،سیدجواد (1400ب). تأملی درباره ایران؛ نظریه حکومت قانون در ایران - مکتب تبریز و مبانی تجددخواهی؛ چاپ چهارمف تهران : مینوی خرد.
طباطبایی،سیدجواد (1401). ملت، دولت و حکومت قانون، تهران : مینوی خرد.
غلامی شکارسرایی، محمد رضا. (1395). تحلیل گفتمان سیاستهای قومی پس از انقلاب اسلامی ( با تاکید بر دوره 1368-1376). مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 6(20)، 111-124.
غلامی،محمدرضا (1391). عوامل سیاسی موثر بر همبستگی ملی در بین قومیت­های ایران، رساله دکتری جامعه­شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی.
قاسمی, محمدعلی. (1383). اقلیت‌ها در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه مطالعات راهبردی, 6(22), 853-875.
مالمیر،مهدی. (1399). بنیان ها و الزامات نظری سیاستگذاری قومی ،نوع شناسی سیاست قومی بر مبنای مدل قدرت دولت-ملت. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 10(37)، 84-107.
محمدیانی، آزاد، زیبا کلام، صادق، توسلی رکن آبادی، مجید،ساعی، احمد. (1398). شکاف قومی و تأثیر آن بر شکل گیری گفتمان سیاسی کُردهای ایران در دورۀ پهلوی. پژوهش­های جغرافیای سیاسی، 4(1)، 121-150.
مقصودی،مجتبی؛ دربندی،انوشه (1391).«بررسی سیاستهای قومی جمهوری اسلامی ایران در  قبال کردها در دولت اصلاحات(1998-2006)»، پژوهشنامه علوم سیاسی، سال هفتم، شماره 4، صص177-155.
مقصودی، مجتبی(1382). قومیت­ها و نقش آنان در تحولات سیاسی سلطنت محمدرضا پهلوی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی
میری،سیدجواد (1399الف). ایران در پنج روایت: بازخوانی روایت‌های شریعتی، آل‌احمد، مطهری، زرین‌کوب و مسکوب درباره هویت ملی، تنوع زبانی، زبان مادری و مسئله زبان ترکی در ایران، تهران : نقد فرهنگ.
میری،سیدجواد (1399ب). تأملی دربارۀ ایران؛ واکاوی هویت، ملیت، ایرانیت و سیاست گذاری‌های زبانی، چاپ دوم، تهران : نقد فرهنگ.
میری،سیدجواد (1399ج). بازخوانی ایده ایرانشهری: تاملی در مبانی اندیشه های سیدجواد طباطبایی، تهران : نقد فرهنگ.
میری،سیدجواد (1398)، تداوم یا گسست تاملی در منطق تحول هویت و ملیت ایرانی، تهران : نقدفرهنگ
میری،سیدجواد (1398)، حکمروایی و همبستگی اجتماعی، تهران : نقد فرهنگ
نظری،علی­اشرف و سازمند،بهاره.(1394).مدل‌ها و الگوهای مدیریت تنوعات هویتی و قومی: ارائه‌‌ راه­کارهایی برای ایران. سیاستگذاری عمومی، 1(1)، 107-129.
نورائی، مهرداد. (1394). تحلیلی دربارۀ تنوع قومی و هویت ایرانی از نظرگاه تاریخی. جامعه‌پژوهی فرهنگی، 6(1)، 73-83.
Ahmady, K. (2023). Ethnic, National and Identity Demands in Iran on the Axis of Justice and Development: A Grounded Theory Method Study among Five Major Ethnic Groups. European Journal of Humanities and Social Sciences, 3(5), 41–54. https://doi.org/10.24018/ejsocial.2023.3.5.448
Ahmady, Kameel(2023). Ethnic Claims in Iran in Terms of Justice and Development. Journal for Re Attach Therapy and Developmental Diversities, 6 (4s): 435-464
Brown, David(2005).The state and ethnic politics in Southeast Asia, London: Taylor &Francis e-Library.
Dorronsoro Gilles & GrojeanIdentity,Olivier(2019).Conflict and Politics in Turkey, Iran and Pakistan. (2018). United States: Oxford Unive
دوره 15، شماره 4 - شماره پیاپی 54
زمستان 1403
زمستان 1403
صفحه 59-87

  • تاریخ دریافت 09 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 27 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 28 آبان 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403