جامعه پژوهی فرهنگی
تحلیلی بر نقش شخصیت‌های کارتونی غیر ایرانی در الگوپذیری فرهنگی کودکان از منظر والدین (جمعیت مورد مطالعه : والدین کودکان 6 تا 12 سال شهر صومعه‌سرا)

حسینعلی قجری؛ سمیه محسنی پشتمساری

دوره 13، شماره 2 ، تیر 1401

http://dx.doi.org/10.30465/scs.2022.40583.2536

چکیده
  با توجه به اهمیت نقش کارتون‌ها در الگوپذیری کودکان، مقاله حاضر به بررسی نقش شخصیت‌های کارتونی غیر ایرانی در الگوپذیری فرهنگی کودکان از منظر والدین پرداخته ‌است. این مقاله در پی پاسخگویی به این سوال است آیا رابطه معنی داری بین میزان تماشای کارتون‌های غیر ایرانی و الگوی پذیری فرهنگی کودکان از منظر والدین وجود دارد؟ فرضیه‌ اصلی این ...  بیشتر

تبیین و تحلیل وضعیت سرمایه اجتماعی در ایران دوره صفویه با تکیه بر نظریه اعتماد پیوتر زتومکا

رضا روحانی؛ علی اکبر کجباف

دوره 12، شماره 2 ، مرداد 1400، ، صفحه 55-79

http://dx.doi.org/10.30465/scs.2021.35321.2381

چکیده
  ایران در دوره صفویه بویژه درعهد شاه عباس اول  ( 1038-978 ق / 1629-1571م ) رشد سیاسی، فرهنگی واقتصادی قابل توجهی را تجربه کرد.لذا با توجه به اهمیت اعتماد و سرمایه اجتماعی درتوسعه پایدار، در این جستار تلاش شده است با تکیه برنظریه اعتماد زتومکا، وضعیت سرمایه اجتماعی ایران اواخر دوره صفوی بررسی شده و به این پرسش پاسخ داده شود که آیا نظام اقتصادی ...  بیشتر

تحلیل جامعه شناختی آموزش موسیقی کلاسیک در ایران از نظرگاه بوردیو مورد مطالعه: ساز پیانو

مینا کشفی؛ محمد رضا شریف زاده؛ مهسا خویی

دوره 13، شماره 1 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 111-131

http://dx.doi.org/10.30465/scs.2022.38172.2461

چکیده
  امروزه در ایران یادگیری سازهای کلاسیک غربی از جمله پیانو، رواج قابل توجهی یافته‌است‌. می‌توان گفت یاددهی ساز پیانو علاوه بر بعد تکنیکال، نیازمند بررسی از جنبه‌های دیگریست که به هنگام آموزش، مدرس باید درنظر داشته‌ باشد. رویکردی که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته، رویکرد جامعه‌شناسانه است. از این منظر، پیر بوردیو جامعه‌شناس ...  بیشتر

تبیین همزمانی تحولات فرهنگی و باروری در ایران

محمد حسین نجاتیان؛ محسن ابراهیم پور؛ منصور شریفی؛ حبیب اله زنجانی؛ علی بقایی

دوره 10، شماره 1 ، خرداد 1398، ، صفحه 111-137

http://dx.doi.org/10.30465/scs.2019.4081

چکیده
  باروری یا به تعبیر دیگرفرآیند فرزند آوری ، اگرچه از ارکان اصلی و مهم جمعیت شناسی است اما به عنوان یک پدیدۀ اجتماعی، ارتباط بسیار نزدیکی با فرهنگ وبه طور اخص با سیمای اجتماعی – اقتصادی و سیاست های کلان کشورها دارد. از این رو سیاست و برنامه های اجتماعی اقتصادی و فرهنگی به عنوان یکی از متغیرهای مهم  ، تاثیرقابل ملاحظه ای برباروری ...  بیشتر

درک دلالت‌های اجتماعی ـ فرهنگی توصیه‌های غذایی دورة بارداری و پس‌از آن (مطالعه‌ای مردم‌نگارانه بین زنان و خانواده‌های سیستانی)

محمدعثمان حسین بر؛ بهروز روستاخیز

دوره 8، شماره 3 ، آبان 1396، ، صفحه 1-24

چکیده
  بارداری، زایمان و آنچه که به موقعیت مادری ختم می­گردد، با مجموعه­ای از عوامل، عناصر و پدیده­ها معنی می­یابد؛ یکی از این موارد، بایدها یا نبایدهای غذایی است که فرد موظف به رعایت آن­ها می­گردد. توصیه­های مزبور را باید توصیه­های یک فرهنگ دانست؛ فرهنگی که در این معنی، خود را در تهیه و مصرف مجموعه­ای از خوراکی­ها باز می­نماید. ...  بیشتر

مفهوم سازی سبک زندگی فرهنگی

محمد حسین حسنی؛ محمد سعید ذکایی؛ ابوتراب طالبی؛ علی انتظاری

دوره 8، شماره 1 ، اردیبهشت 1396، ، صفحه 23-44

چکیده
      در سال های اخیر پژوهش های قابل توجهی در موضوع سبک زندگی انجام شده است که مفهوم سازی های نامناسب و خلط مفهومی سبک زندگی با مفاهیم نزدیک، از جمله مشکلات برخی از این پژوهش ها به شمار می آیند. هدف از این مقاله پالایش فضای مفهومی سبک زندگی و ارائه مفهوم سازی دقیق از سبک زندگی فرهنگی است. بدین منظور، با استفاده از روش اسنادی و تکنیک ...  بیشتر

نسبیت فرهنگی و نقد آن با تأکید بر آموزه‌های قرآنی

سید مصطفی مناقب؛ احمدرضا بسیج

دوره 7، شماره 2 ، شهریور 1395، ، صفحه 91-116

چکیده
  یکی از جنبه­های مهم و عام در دوران پست مدرنیسم نگاه نسبی­گرایانه به هر چیز از جمله فرهنگ است. از این رو بررسی مفهوم فرهنگ و سرنوشت تاریخی و عقاید و نظریات پیرامون آن هماره از دل مشغولی­های اصلی اندیشمندان جامعه­شناسی بوده است. نسبی­گرایی فرهنگی به معنای ارزشمند بودن همه فرهنگ ها و قوم مداری به معنای برتر دانستن فرهنگ جامعه ...  بیشتر

بازنمایی مردانگی در شبکۀ محلی سیمای ایلام

حسن پیری؛ علی یعقوبی؛ صدیقه پیری

دوره 7، شماره 1 ، خرداد 1395، ، صفحه 51-77

چکیده
  مردانگی امری برساختی و تاریخیاست که درفرهنگ­های گوناگون، به شیوه­های متفاوتی تجربه می­شود. پژوهش حاضر به بررسی پرمخاطب­ترین سریال­های شبکۀ محلی مرکز ایلام در سال­های اخیر پرداخته است.آنچه موجب عطف توجه به این موضوع شده، اهمیت آن در بافت به‌شدت در حال تغییر استان ایلام است. سؤال اصلی پژوهش این است که در شبکه محلی استان ایلام ...  بیشتر

رویکرد تلفیقی به فرهنگ ایران: بازخوانی اندیشه های سروش، شریعتی و رجایی

سمانه خلیلی؛ خسرو باقری؛ نعمت الله فاضلی

دوره 6، شماره 4 ، اسفند 1394، ، صفحه 81-103

چکیده
  در این مقاله با در نظر گرفتن ماهیت سه گانه فرهنگ ایران (فرهنگ ایرانی، اسلامی و غرب)  با روش توصیفی تحلیلی به بررسی و بازخوانی آرای سروش، شریعتی و رجایی که به این سه وجه قائل هستند، پرداخته می شود تا در ارائه رویکرد تلفیقی متوازن به فرهنگ ایران، مورد استفاده قرار گیرند. دیدگاه شریعتی تأکید بر شناخت آگاهی بخش از اسلام و همراهی آن با ...  بیشتر

هلنیسم و نقش آن در فرهنگ ایران پیش از اسلام

سیدابوتراب سیاهپوش

دوره 5، شماره 4 ، اسفند 1393، ، صفحه 37-58

چکیده
  در آغاز قرن پنجم پیش از میلاد، در بخش جغرافیایی کوچکی از سرزمین کهن یونان، شیوۀ زندگی متمدنی در قالب سازمان برجستۀ پولیس شکل گرفته بود. در این سرزمین باستانی و کرانه‌های ساحلی آن اقوام گوناگونی سکونت داشتند؛ یکی از آنان قوم «آخایی» نامیده می‌شد. قبیله‌ای از این قوم در منطقۀ «هلاس» سکنی گزید و از این مقطع به بعد یونانیان ...  بیشتر

مقایسۀ بین متغیرهای جمعیت‌شناختی، فرهنگی و مذهبی زوج‌های عادی و متقاضی طلاق در شهر تهران در سال 1393

محمد بهشتیان

دوره 5، شماره 2 ، شهریور 1393، ، صفحه 37-53

چکیده
  هدف محقق از پژوهش حاضر مقایسۀ متغیرهای جمعیت‌شناختی، فرهنگی، و مذهبی زوج‌های عادی و متقاضی طلاق در شهر تهران است و جامعۀ آماری این پژوهش را زوج‌های متقاضی طلاق مراجعه‌کننده به دادگاه خانواده در شهر تهران و زوج‌های عادی تشکیل می‌دهند. نمونۀ اولیه شامل 156 زوج متقاضی طلاق و 164 زوج عادی بود و پس از ریزش 132 زوج متقاضی طلاق و 132 زوج عادی ...  بیشتر

عکاسى و چرخش فرهنگی (بررسى نقش فناورانۀ دوربین عکاسى و عکس در تغییرات فرهنگى جامعة ایران)

حسن زین‌الصالحین؛ نعمت‌الله فاضلی

دوره 5، شماره 2 ، شهریور 1393، ، صفحه 55-81

چکیده
  متفکران عرصۀ پساپدیدارشناسی می‌‌کوشند انسان، جهان، و فناوری را در رابطه‌‌ای هم‌‌بسته‌با‌هم قرار دهند و در نظر دارند نسبتی را مشخص کنند که فناوری میان انسان و جهان پیرامونش برقرار کرده است. دوربین عکاسی، در مقام فناوری و رسانه‌‌ای فرهنگ‌‌ساز، به فراخور بافتی که در آن قرار می‌‌گیرد معانی اجتماعی و فرهنگی خاصی را نیز تولید ...  بیشتر

جای‌گاه علم در فرهنگ اسلامی: بررسی دو نظریه

سیدابوتراب سیاهپوش

دوره 5، شماره 2 ، شهریور 1393، ، صفحه 111-132

چکیده
  در بین مورخان علم دو نظریة عمده دربارة جای‌گاه علم در فرهنگ اسلامی وجود دارد: برخی بر این باورند که علم در اسلام مسئله‌ای حاشیه‌ای است و اساساً در دستگاه تعلیم و تربیت اسلامی، پدیدة علم از جای‌گاه جدی و بااهمیتی برخوردار نبوده و در حاشیه قرار داشته است. طرف‌داران این نظریه آن را «نظریة حاشیه‌ای» می‌نامند. بنا بر این نظریه، ...  بیشتر

تحلیلی بر تأثیرات متقابل هویت فرهنگی و تغییرات جامعه

مهرداد نورائی

دوره 5، شماره 1 ، خرداد 1393، ، صفحه 113-121

چکیده
  فرهنگ، به سبب پویایی ذاتی، جوهر و اساس تجربیات تازه‌‌ای است که آرام‌آرام در حافظۀ جمعی نقش می‌‌بندد و تغییر آن به نحوی است که پدید‌آمدن هر ذهنیت جدید به معنی فراموش‌کردن پیشینۀ آن نیست. این ویژگیْ از فرهنگ مجموعه‌‌ای می‌‌سازد که، در گذر از گذشته به سوی آینده، پیوسته به غنای آن افزوده می‌‌شود و ریشۀ سرزمین عمیق‌‌تری به دست ...  بیشتر

ارتباطات رسانه‌ای، فرهنگ، و هویت در فرایند جهانی‌شدن

مهرداد نورائی

دوره 4، شماره 3 ، آذر 1392، ، صفحه 137-151

چکیده
  جوامع در فرایند جهانی‌‌شدن، تحت تأثیر ارتباطات رسانه‌‌ای، در معرض نظام‌‌ها و ارزش‌‌های گوناگونی قرار می‌‌گیرند که ریشه در توسعۀ اجتماعی آن‌‌ها ندارد و از زهدان آن جوامع برنیامده است. فرهنگی که به این ترتیب و تحت تسلط فنّاوری به شکل کالای مصرفی به سرزمین‌‌های ملی راه می‌‌یابد، بی‌‌‌آن‌که مجالی برای نقد و بررسی آن وجود ...  بیشتر

تأثیرگذاری ارزش‌های تجدد بر فرهنگ‌های غیر غربی (مورد ایران)

مهرداد نورائی

دوره 4، شماره 2 ، شهریور 1392، ، صفحه 103-115

چکیده
  در اواسط قرن نوزدهم، با گسترش روابط با جهان مدرن، گرایش به وجه زندگی غربی در بخشی از جامعة ایرانی شدت گرفت. در عمل، به‌کارگیری الگوی مزبور به تقلیدی انجامید که، به علت نامتجانس‌بودن ارزش‌‌های تجدد با مجموعة سیستم اجتماعی، از جای‌گرفتن در کل جامعه ناتوان ماند. در عین حال، موفق‌نشدن در پیش‌‌برد بسیاری از طرح‌‌های نوگرایی را می‌‌توان، ...  بیشتر

ویژگی‌های دانشگاه تمدن‌ساز

سید ابوتراب سیاه‌پوش

دوره 1، شماره 2 ، اسفند 1389، ، صفحه 105-122

چکیده
  در منابع گوناگون، واژة تمدن یا شهر آیینی را، آراسته شدن به آداب و ادب مردم جامعة با فرهنگ تعریف کرده‌اند. دانشگاه به عنوان مکانی فراگیر برای تفکر و تعقل، وظیفه و نقش تعامل با کل جامعه را به لحاظ فرهنگی و تعلیم و تربیت عهده‌دار است. اکنون در دنیا از این مکان به عنوان «شهر خرد» یاد کرده‌اند؛ و لذا اگر جایی برای آن در ضروریات تأسیس تمدنی، ...  بیشتر

باز تعریف هویت دوگانه ارامنه ایرانی در بستر جهانی شدن: مطالعه ارامنه محله وحیدیه تهران

سید احمد عسکری؛ سعیده زاد قناری؛ علی قاسمی اردهانی

دوره 1، شماره 2 ، اسفند 1389، ، صفحه 123-157

چکیده
  در این مقاله سعی شده تا جایگاه هویتی ارامنه ایرانی به عنوان اقلیتی که از دو ساحت متمایز هویتی یعنی «فضای هویتی ملی» و «فضای هویتی قومی و مذهبی» بهره‌‌مند است، در فرآیند جهانی شدن مورد بررسی قرار گیرد. در این رابطه فرض بر این بوده است که ارمنیان به واسطه تعلقات ملی که آنان‌‌ را به مثابه «ایرانیان ارمنی» به تصویر می‌‌کشد و نیز تعلقات ...  بیشتر